ВОЈО МАНЕВСКИ
Зошто нашиот народ ги дели деновите на празници и делници. На делниците се работи, а на празниците се празнува. Е, околу работењето на добар дел од граѓаните ќе мора да се бара помош од некоја друга струка и тоа според марксистичката доктрина за потребата од работење онолку колку се сака, а плата да се зема онолку колку што ти е потребно. Сѐ уште не сме стигнале до такви висини на општетсвена праведност, ама на добар пат сме. Чиновничкиот слој работи колку што сака и постојано бара плата колку што му треба. Барем некој да ги исполнува своите идеали кога веќе другите мора да го прават она што им е возможно за да преживеат. Затоа и треба да празнуваат чиновниците, а другите нека делуваат.
А празниците се неопходни за да се направи некаков отклон од секојдневието. Да се сретнат луѓето да разменат мисли, па околу мислите и некој други продукти што ќе го подобрат целокупното расположение.
Така си мислиш бре новинар во своите филозофирања ме советува мојот сосед и исписник. Сѐ се побрка денес, во делник се забушава, а на празник се исполнува задачата поради која и си вработен. Не се шегувам и не мислам на нашиве што секое утро ги полнат автобусите за на работа. Мислам на сеопштото незадоволство од сѐ и сешто, намрштените веѓи на скоро секој со кого се разминуваш и само мала причина е потребна да се истури тој отров врз некого. Ете на тоа мислам кога велам дека сѐ се слеа во една мешавина на негативност и омраза.
– Бре, бре, комшија, па ти тие седи коси ги посипа со мудрост како на антички филозоф или некој од безбројните аналитичари што ги запоседнаа екраните како да се турбо фолк пеjачки.
Е што им фали на пејачките? Не ти штети да видиш некоја гола нога или длабоко деколте. А за аналитичарите чувај си ја мислата зошто после можат да ти се појават како заменици министри или некој друг фактор државата, па ќе те видам. Друго мене ме мачи новинар и сакам да си го објаснам. Како од народ станавме навивачи? Како од народ кој за половина век ги направи сите белези на држава, создаде свои митови легенди, створи по прв пат надеж дека утре ќе биде подобро или ако не биде подобро барем знае дека тое утре со сигурност ќе дојде? Со векови и таа надеж дека утрето ќе дојде му била одземана. И сега место тој народ кој градеше фабрики и мостови, згради што стојат и после половина век имаме збир на навивачи, на кои дури и противничките играчи и навивачи ќе мора да им ги посочиш кои сѐ, зошто може и против своите да пцујат и викаат. Сега сто метри пат не знаеме да направиме, а да не се распаѓа асфалтот и после неколку години се руши оградата околу патот. Куп камења што некој порој ги донел стојат со месеци на коловозот зошто некој рекол дека биле туѓа одговорност. Тоа ти објасни ми го, а не да ми шкрабаш некакви писанија секоја недела, очигледно со намера да ме навреди заврши комшијата и се одалечи од мене за да седне на клупата.
Седнав до него и продолживме да молчиме во дует. Гледаше ли вчера на Мечкин камен што се случи, промрмори мојот исписник?! На местото каде заради идеалот за слобода се гинело сега се пцуе и вика по политичкиот противник, како да е претходница на Бахтијар Паша. Замисли ја сликата после говорот на Питу и неговата наредба да се брани Крушево до последен куршум, некој да се појавел од некоја пусија и да викнал – предавник има овде и зошто другите чети се повлекоја во коријата, а само ние останавме да ја браниме Републиката! Не бе новинар, се избакнале и завзеле позиција. Само Блаже, Горлука со уште петмина успеале да се спасат од целата чета. Досега ниту вистинскиот број на загинати јунаци На Мечкин камен не сме го утврдиле, а за местото каде им лежат коските и да не зборуваме. Стоиш меѓу сенките на јунаците и викаш на сиот глас дека си предаден, продаден, а не прашуваш има ли некој што сака да те купи ваков каков што си,прв непријател ти е родот твој, ете толкава ти е цената. Тоа ме стега во душава а народот не можам да го препознаам и се прашувам дали е ова мојот народ и дали јас сѐ уште сум негов дел.
Знам дека си помислуваш од каде ми се мене овие заклучоци, ама тоа и не е важно. Важно е што не можам да си одговорам на себеси – каков е тој народ што така меѓусебно се мрази. Ист ли е тој народ што се среќава на пазар во градинка или на училиште кога ги носи децата? Ист ли е тој народ со оној што две години се мачи со светската пандемија, губејќи работни места и едвај преживува, па колку може си помага?
Ист е комшија ист е, само се собрало премногу жолчност во него. Си чувал ли дома жива салата од домати и кромид, затворена во шише? Е ако на таа салата не и ставиш некаков конзерванс,(салицил) таа внатре зоврива и колку и да си ја затворил со добра „затка“ таа пука и се разлева, по сѐ околу себе. Се излева се додека и малку од неа има на дното на шишето. Така јас мислам комшија, иако не сум аналитичар, туку обично пискарало.
Не, не сакав да те навредам, туку само да си објаснам на себеси, дали да климам глава кога некој поминува покрај мене или да проверувам дали е од некоја друга политичка партија, па да ме стави во незгодна состојба и мојот поздрав да остане осамен и без повратен близнак на поздравување, или ќе ме снајде некоја пцовка, како израз на политичка определба.
Како бе новинар дојде до овде? Слушаме, читаме наши деца студираат по странство, магистрираат, докторираат на овие високи училишташто а не знаат дека силата со сила се враќа и добар збор и железна врата отвора.
Каде се тие умни млади луѓе да не научат на светски бон тон, ако веќе ние сме заостанати, како што велат тие? Во партиските елити гледам исти такви млади луѓе со нескриена омраза кон сѐ што не е дел од нивната партија. Како целата памет на овој народ да е само кај нив во партијата. Грчевито се борат за власт, а велат дека ќе работат за доброто на сите. Прости, ама се изморив од редење дилеми што и онака горе доле на сите ни се познати.
Да ти кажам дека од сега ќе си одам на натпреварот на Брегалница. Таму некако сѐ е поприродно. Си знае сeкој дека се доаѓа да се навива, да се истури вишокот на енергија собрана од различни причини и после на пиво каде се поништуваат навивачките разлики. Запаленковци има и на стадионот, но тие се декор што само додава атмосфера, ама никако не го одредува текот на настаните.
Некогаш навистина е подобро да се одмолчат некои одговори и да не се влегува во расправија. Ме потсетува тоа на некој од актуелните интервјуа со водечките политичари на оваа држава. Може новинарот да конципира прашање какво што сака, а одговорот ќе биде оној што е веќе подготвен и треба да се испорача на јавноста. Ако се осмели новинарот да поставува потпрашања тоа веднаш доведува до сомнеж дека не го почитува високиот партиец и треба да се испита од која страна е и зошто токму тој го води интервјуото. Или, пак и мојата сомничавост веќе ги надмина пристојните граници, ако пристојноста не станала навивач.
Додека без збор со комшијата исписник се разделувавме ми падна на ум дека емисиите со водечките партијци беа навистина предизвик и ретко се случуваше некој од нив намерно да ја менуваше темата, која јас ја поставував за разговор. Таквото однесување и речник беше одлика на партиските раководители од трет или некој подолен ешалон и енергијата на омраза кон политичкиот противник беше таму концентрирана. Го пополни ли третиот ешалон испразнетиот трон на водечките личности? Изгледа и таа фотелја стана трет ред од некогашните партиски вредности. Што велеше Мак Диздар, поетот од Босна и паѓањето е летање, ако сме сите во паѓање,тогаш сме сите во летање. Заборавил поетот дека летањето е дофат на висините, а паѓањето е трескање од земја. Празнуваме, ама заборавивме да славиме, немаме време од навивање.
