Собранието денеска, во рамките на 126. пленарна седница, донесе одлука за продолжување на кризната состојба за уште шест месеци, до 20 април 2027 година, поради можноста од нарушување на снабдувањето со нафта и нафтени деривати. Ова е трето продолжување на кризната состојба, која првично беше прогласена во април 2026 година.
Одлуката доаѓа во услови на високи цени на горивата и значителна зависност на земјата од увозот на нафтени деривати, особено од Грција. Владата применува даночни олеснувања за да го ублажи ценовниот притисок врз граѓаните и стопанството, но остануваат ризиците поврзани со нарушувања на снабдувањето и можни промени на меѓународните пазари.
Предлогот претходно беше разгледан од собраниската Комисија за одбрана и безбедност на 14 октомври, а го образложи министерот за одбрана Владо Мисајловски.
Со одлуката се продолжува важењето на механизмите за институционално постапување при можни нарушувања во снабдувањето со нафта и нафтени деривати. Сепак, продолжувањето на кризната состојба само по себе не значи дека се обезбедени дополнителни количества гориво или дека ќе следува намалување на малопродажните цени.
Кризната состојба првично беше прогласена во април 2026 година, а претходно беше продолжена до 20 јули и до 20 октомври 2026 година. Со најновата одлука, нејзиното важење се продолжува до 20 април 2027 година.
Увозната зависност останува структурен ризик
Според Годишниот извештај на Регулаторната комисија за енергетика за 2025 година, 86,71 проценти од увозот на нафтени деривати во земјата доаѓал од Грција. Следуваат Бугарија со 9,28 проценти, Албанија со 2,07 проценти и Србија со 1,45 проценти.
Високите цени на горивата го оптоваруваат стопанството
Според цените утврдени со одлуката на РКЕ од 13 октомври, еуросупер БС-95 се продава по 98,5 денари за литар, еуросупер БС-98 по 100,5 денари, а дизелот по 97 денари за литар.
За ублажување на ценовниот притисок, Владата применува даночни мерки, меѓу кои намален ДДВ од 10 проценти за дизелот и намалена акциза за четири денари по литар за бензините и дизелот. Овие мерки имаат цел да го ограничат товарот врз домаќинствата и компаниите, но истовремено значат и намалени приходи во државниот буџет.
Продолжувањето не ги отстранува ризиците
Со продолжувањето на кризната состојба до април 2027 година, институциите добиваат дополнителен период за постапување при можни нарушувања во снабдувањето. Сепак, долгорочната отпорност на земјата ќе зависи и од диверзификацијата на увозот, управувањето со резервите, транспарентноста на пазарот и способноста за навремена реакција.
Покрај институционалните механизми за справување со кризата, останува отворено прашањето како да се намали зависноста од доминантниот снабдувачки правец и како да се заштитат граѓаните и стопанството од идни ценовни шокови.
Б. Ј.
ЦИВИЛ МЕДИА
ПОДДРШКА ЗА ЦИВИЛ. ДОНИРАЈТЕ ДЕНЕСКА.
Ако го цените тоа што го прави ЦИВИЛ, поддржете ја нашата работа.
Вашата поддршка ни овозможува да известуваме, да ја одржуваме платформата за демократски дијалог, да објавуваме едукативни содржини, да се бориме против лагите и да ги браниме човековите права и слободата.
Поддржете го ЦИВИЛ. Донирајте ДЕНЕСКА.
