Додека Израел ги притисна САД да ја користат својата бомба „разбивач на бункери“ врз Иран, Трамп се колеба поради веројатноста за успешен американски напад врз иранскиот нуклеарен објект закопан длабоко под земја во Фордоу е тема на длабока спор, велат официјални лица од одбраната, пренесува ексклузивно Гардијан.
Доналд Трамп им предложил на официјалните лица од одбраната дека би имало смисла САД да започнат напади врз Иран само ако таканаречената бомба „разбивач на бункери“ гарантира дека ќе го уништи критичниот објект за збогатување на ураниум во Фордоу, според луѓе запознаени со разговорите.
На Трамп му било кажано дека фрлањето на GBU-57, бомба од 13,6 тони (30.000 фунти) ефикасно ќе го елиминира Фордоу, но тој не изгледа дека е целосно убеден, велат изворите, и се воздржал од овластување на напади бидејќи исто така чека можност заканата од вмешаност на САД да го доведе Иран до разговори.
Ефикасноста на GBU-57 е тема на длабока спор во Пентагон уште од почетокот на мандатот на Трамп, според двајца одбранбени службеници кои биле информирани дека можеби само тактичко нуклеарно оружје би можело да го уништи Фордоу поради тоа колку длабоко е закопан.
Трамп не размислува за употреба на тактичко нуклеарно оружје на Фордоу, а можноста не ја разгледале ниту секретарот за одбрана Пит Хегсет и претседателот на здружениот началник на генералштабот, генерал Ден Кејн, на состаноците во собата за ситуации во Белата куќа, рекоа две лица запознаени со ова прашање.
Но, на одбранбените службеници кои го примиле брифингот им било кажано дека користењето конвенционални бомби, дури и како дел од поширок пакет удар од неколку GBU-57, нема да навлезе доволно длабоко под земја и дека ќе направи само доволно штета за да ги сруши тунелите и да ги закопа под урнатини.
Учесниците на брифингот слушнаа дека целосното уништување на Фордоу, за кое израелското разузнавање проценува дека се спушта до 90 метри, ќе бара од САД да го омекнат теренот со конвенционални бомби, а потоа на крајот да исфрлат тактичка нуклеарна бомба од бомбардер Б2 за да го збришат целиот објект, сценарио што Трамп во моментов не го разгледува.
Проценките ги направи Агенцијата за намалување на заканите во одбраната (DTRA), дел од Министерството за одбрана што го тестираше GBU-57, додека ги разгледуваше ограничувањата на американската воена уредба против голем број подземни објекти.
Ситуацијата ја нагласува сложената природа на таков удар и што би значел успехот: фрлањето на GBU-57 веројатно би ја намалило способноста на Иран да добие ураниум за оружје до неколку години, но нема целосно да ја заврши програмата.
Портпаролите на Белата куќа и Пентагон не одговорија веднаш на барањата за коментар.
Исклучувањето на Фордоу – дипломатски или воено – се смета за клучно за да се спречи Иран да се здобие со нуклеарно оружје откако Меѓународната агенција за атомска енергија (МААЕ) откри дека локацијата има збогатен ураниум до 83,7% – близу до 90% потребни за нуклеарно оружје.
Секој обид за уништување на Фордоу би барал вклучување на САД бидејќи Израел нема муниција за да погоди објект толку длабоко или авиони за да го носи.
Тешкотијата со користењето на GBU-57 за таргетирање на Фордоу, според двајцата службеници запознаени со брифингот на DTRA, делумно лежи во карактеристиките на објектот кој е закопан во планина – и фактот дека бомбата никогаш порано не е користена во споредлива ситуација.
„Не би било еднократно“, рече поранешниот заменик-директор на DTRA, пензионираниот генерал-мајор Ренди Манер, за ограничувањата на GBU-57, додавајќи дека Фордоу би можел брзо да се обнови.
„Тоа може да ја врати програмата за шест месеци до една година. Звучи добро за телевизија, но не е реално.“
Бомбата е општо позната како „разбивач на бункери“ бидејќи е дизајнирана да уништува подземни бункери, но може да ја носи само бомбардер Б2 кој има воздушна супериорност и бара солиден GPS сигнал за да ја фиксира својата цел.
Иако Израел изјави дека воспоставил воздушна супериорност над Иран, за успешен напад сепак би било потребно однапред да се отстранат сите GPS блокирачи и други одбрани, а GBU-57 да навлезе доволно длабоко во земјата за да го неутрализира објектот.
Иран го изгради објектот за збогатување нуклеарно ураниум во Фордоу под земја за да го заштити од заканата од воздушни напади. Во 1981 година, Израел бомбардираше нуклеарен објект во близина на Багдад, кој се наоѓаше над земјата, со цел да го спречи Ирак да развива нуклеарно оружје.
Во последниве години, Израел смисли различни планови за уништување на Фордоу без помош на Соединетите Држави. Во еден случај, Израел предложи да се натоварат хеликоптери со командоси кои би можеле да се борат во објектот и да го дигнат во воздух – опција што Трамп ја отфрли, според луѓе запознаени со ова прашање.
Д. Мишев
