Една година по експлозијата на каналот Ибар-Лепенец во селото Вараге во општина Зубин Поток на северот од Косово, не се утврдени факти под кои околности се случил овој инцидент, кој е вклучен или одговорен.
Косово ја опиша оваа експлозија како терористички чин зад Србија, што официјален Белград го негираше. Во деновите по инцидентот, САД проценија дека нема докази што би воделе до Белград или дека е прерано за такво нешто, но дека агенти на Американското Федерално истражно биро (ФБИ) се ангажирани во истрагата.
Специјалното обвинителство на Косово изјави за Радио Слободна Европа (RSE) дека случајот со експлозијата на каналот Ибар-Лепенец е сè уште под истрага и затоа не можат да дадат детали.
Во изјава за Радио Слободна Европа, Ехат Мифтарај од Косовскиот институт за правда вели дека во случајот со експлозијата на каналот Ибар-Лепенец, важно е истрагата да биде професионална и заснована на докази, „за да се обезбеди дека оние што го извршиле овој насилен чин ќе бидат гонети“.
Она што засега е познато е дека косовските власти уапсија десетина лица за кои се сомневаа дека се поврзани со експлозијата на каналот Ибар-Лепенец, и конфискуваа оружје и експлозиви.
Сепак, само Драгиша и Јован Виќентијевиќ беа приведени.
Ехат Мифтарај за РСЕ посочува дека браќата Виќентијевиќ се во притвор веќе една година и дека обвинителството треба да биде поефикасно во својата работа.
„Обвинителството треба да го разгледа водењето на овој случај како приоритет, иако тие сè уште се во рамките на законскиот рок од две години за истрагата“, забележува тој.
Порталот „Заклетва за правда“ (Betimi për Drejtësi), кој редовно ги следи судските постапки, наведува дека Специјалното обвинителство на Косово ги товари Драгиша и Јован Виќентијевиќ за кривично дело тероризам, нарушување на уставниот поредок и јавната безбедност, бидејќи постојат основани сомневања дека намерно го оштетиле каналот Ибар-Лепенец со експлозиви.
Косовските власти и полицијата претходно изјавија дека за дигање во воздух на каналот биле употребени 20 килограми експлозив и дека овој напад бил најсериозниот напад врз критичната инфраструктура на Косово во повоениот период. Предизвиканата штета се проценува на околу 400.000 евра.
Безбедносниот експерт Нуредин Ибиши (Ибиши) за RSE изјави дека, според неговите извори, истрагата за експлозијата на каналот Ибар-Лепенац може да потрае некое време бидејќи станува збор за „сложен случај“.
„Неизвесно е дали истрагата ќе заврши со јавно судење, дали станува збор за терористички напад врз критична инфраструктура или не. Постојат сомнежи дали истрагата ќе ги открие сите околности. Судските власти на Косово беа отворени за соработка со меѓународната заедница, нашите стратешки партнери од САД“, вели Ибиши.
Високи функционери на Владата на Косово изјавија дека зад нападот на каналот Ибар-Лепенац стои Милан Радоичиќ, поранешниот потпретседател на Српската листа, кој ја презеде одговорноста за вооружениот напад во Бањска во септември 2023 година, кога беше убиен еден косовски полицаец, а потоа и тројца српски напаѓачи.
Косово и Србија инаку немаат никаква соработка во областа на правдата, а тие меѓусебно контактираат или испраќаат барања преку ЕУЛЕКС.
Вонредните избори во Косово се закажани за 28 декември откако Самоопределување, кое освои најмногу гласови на изборите во февруари, не успеа да формира влада во два обида.
КФОР, мисијата на НАТО во Косово, во неколку наврати во последната година повтори дека е подготвен да се соочи со секој обид за дестабилизација.
Д. Т.
