Високиот комесар на Обединетите нации за бегалци, Бархам Салих, денеска го претстави годишниот извештај „Глобални трендови“, според кој глобалното присилно раселување во 2025 година забележало прво намалување по eдна деценија, иако бројот на раселени лица и натаму останува на неприфатливо високо ниво.
Според извештајот, во текот на 2025 година околу 5,4 милиони луѓе избегале од насилство и прогон барајќи засолниште во други земји. Истовремено, значително се зголемил бројот на луѓе кои се вратиле во своите домови или земји на потекло. Вкупно 14,7 милиони раселени лица се вратиле во текот на годината, од кои 4,4 милиони бегалци и 10,3 милиони внатрешно раселени лица. Најголем пораст на враќањата е забележан во Авганистан, Судан и Сирија.
Бројот на бегалци во светот во 2025 година се намалил за три проценти и изнесува 41,6 милиони лица. Воедно, речиси 46.000 лица без државјанство стекнале државјанство во 24 земји ширум светот.
Сепак, извештајот предупредува дека околу 70 проценти од бегалците остануваат во долготрајно раселување, често живеејќи под прагот на сиромаштија и зависни од хуманитарна помош.
Салих постави амбициозна цел – во следните десет години да се преполови бројот на бегалци кои живеат во долготрајно раселување и зависат од хуманитарна помош. Планот предвидува зголемување на можностите за доброволно враќање, преселување во трети земји, добивање хуманитарни визи и подобра интеграција во земјите домаќини.
Според УНХЦР, доброволното враќање останува најважното и најодржливо решение. Решавањето на неколку од најголемите светски конфликти би овозможило милиони бегалци безбедно да се вратат во своите домови.
Извештајот нагласува и дека бегалците мора да добијат пристап до образование, здравствена заштита, финансиски услуги и пазари на труд, со што би можеле самостојно да обезбедуваат приходи и да придонесуваат кон локалните економии.
Дополнително, УНХЦР предупредува дека бројот на достапни места за преселување во трети земји е далеку помал од потребите. Во 2025 година, бројот на лица кои пристигнале преку програми за преселување или спонзорство паднал за повеќе од половина, на само 81.800 лица.
Извештајот покажува дека повеќе од 70 проценти од бегалците и лицата на кои им е потребна меѓународна заштита потекнуваат од Авганистан, Јужен Судан, Судан, Сирија, Украина и Венецуела. Најголеми земји-домаќини во 2025 година биле Колумбија, Германија, Турција, Уганда, Иран, Чад и Пакистан.
Податоците покажуваат и дека до крајот на 2025 година во светот имало околу 68,6 милиони внатрешно раселени лица поради конфликти и насилство, што претставува намалување од седум проценти во споредба со претходната година. Судан останува најголемата криза со 9,1 милиони внатрешно раселени лица.
Истовремено, конфликтот на Блискиот Исток, кој започна во февруари 2026 година, предизвика нови бранови раселување, со околу еден милион внатрешно раселени лица во Либан до средината на мај и 3,2 милиони привремено раселени лица во Иран до крајот на март.
На крајот на 2025 година во светот биле регистрирани и околу 4,5 милиони лица без државјанство, што е зголемување од три проценти во однос на претходната година.
ЦИВИЛ Медиа Деск
