По деветмесечен прекин, Украина, Русија и САД на 10 ноември ги обновија тристраните преговори во Абу Даби. Првиот ден заврши по четиричасовни разговори, без договор за прекин на огнот. Преговорите продолжуваат на 11 ноември, со значителни разлики околу територијата, безбедносните гаранции и идниот европски безбедносен поредок.
Американската делегација ја предводат Стив Виткоф и Џаред Кушнер, украинската Рустем Умеров, со учество на Кирило Буданов, а руската Владимир Медински, придружуван од високи дипломати и воени разузнавачи.
Првиот ден: Позитивни оценки, без конкретен пробив
Американскиот државен секретар Марко Рубио ги оцени разговорите како „многу продуктивни“, но предупреди дека решението не е на повидок во следните 24 часа.
Зеленски ги нарече „конструктивни и суштински“, нагласувајќи дека биле разгледани безбедносните гаранции, хуманитарните прашања и можноста за размена на 1.000 или дури 1.500 заробеници од секоја страна.
„Гледам промени. Многу сум задоволен од она што го слушам“, изјави Зеленски, коментирајќи ги последните пораки од американските посредници.
Рускиот заменик-министер Сергеј Рјабков, меѓутоа, предупреди дека е прерано да се оценува напредокот.
Што е на преговарачката маса?
Агендата опфаќа прекин на воените дејства, безбедносни гаранции, територијални прашања, хуманитарни мерки, деескалација во Црното Море, ограничување на нападите врз енергетската инфраструктура и можен самит на највисоко ниво.
Москва продолжува да бара украинско откажување од НАТО, ограничување на вооружените сили и територијални отстапки, вклучувајќи делови од Донбас што агресорот воопшто не ги контролира.
Кијив одбива повлекување од дополнителни територии и инсистира на безбедносни гаранции што ќе спречат нова руска инвазија.
Спорот е и околу редоследот. Рускиот министер Сергеј Лавров изјави дека Москва не прифаќа непосреден прекин на огнот без претходно да се утврдат параметрите на идната европска безбедност.
Зеленски одговори:
„Прво, да се запре војната во Украина. Второ, безбедносни гаранции за Украина. Трето, можеби дијалог за безбедноста во Европа и светот.“
Трамп и Путин: Зошто не дојде до нова средба?
Последната непосредна средба меѓу Трамп и Путин се одржа во Алјаска, во август 2025 година, без мировен договор. Планираниот следен самит во Будимпешта пропадна во октомври 2025 година.
Трамп тогаш објасни дека не сакал средба без резултат. Според Ројтерс, повикувајќи се на Financial Times, Москва испратила меморандум со непроменети барања за украински територијални отстапки, намалување на војската и трајно откажување од НАТО. По разговорот Рубио–Лавров, Вашингтон го откажал самитот.
Ниту во Абу Даби не е предвидена средба на двајцата претседатели. Наместо тоа, администрацијата на Трамп ги продолжува контактите преку посредници.
На 5 ноември Трамп лично го прими рускиот пратеник Кирил Дмитриев во Белата куќа, но не и украинските претставници кои беа во Вашингтон. Тој најави „голем, прекрасен договор“, кој би можел да ја опфати „цела Европа“.
Во интервју за CBS, објавено на 8 ноември, Трамп предвиде дека Украина по договорот ќе има „малку поинаква форма“, без прецизирање на територијалните последици.
Дополнителна загриженост предизвика американското олеснување на санкциите за рускиот дизел. Така, Вашингтон истовремено бара мировен договор и дозволува обновување на дел од руските енергетски приходи.
Европа: Без договор преку главите на Украинците
Претставници на ЕУ, НАТО, Франција, Германија, Италија и Велика Британија одржаа одделни консултации со американската и украинската делегација.
Во заедничкото соопштение се потврдуваат суверенитетот, територијалниот интегритет и правото на независно одлучување на Украина, како и централната улога на НАТО во европската безбедност.
Европските резерви се однесуваат особено на американската идеја за нов безбедносен договор со Русија. Критичарите предупредуваат дека таквиот пристап би можел да му даде на Кремљ влијание врз одбранбените одлуки на суверените европски држави.
Изгледите за договор: Ограничени резултати пред политички компромис
Најреалните непосредни резултати се размена на заробеници, хуманитарни мерки и евентуални ограничени договори за енергетската инфраструктура и Црното Море.
Според Axios, Виткоф и Кушнер би можеле да отпатуваат во Москва и Кијив по Абу Даби, а се разгледува и тристрана средба Трамп–Путин–Зеленски. Ништо од ова засега не претставува потврден договор.
Додека трае дипломатијата, Русија продолжува со нападите. Ноќта пред преговорите, руските сили нападнаа десет украински региони, погодувајќи енергетски постројки и предизвикувајќи прекини во снабдувањето со електрична енергија. Загинаа најмалку две лица.
Дипломатскиот процес е обновен, но неоснованите барања на рускиот агресор остануваат непроменети. Неговата перспектива ќе зависи од можноста за проверлив прекин на огнот, веродостојни безбедносни гаранции и договор што нема да го претвори украинскиот суверенитет во предмет на наддавање меѓу Вашингтон и Москва.
ЦМ Деск
