Глобалната Иницијатива против Транснационалниот Организиран Криминал (ГИ-ТОК) објави нова анализа, во која се истражува влијанието на војната во Украина врз шверцот на гориво во Југоисточна Европа. Насловот на публикацијата е „Гориво за потпалување на огнот“ во која се повлекуваат паралели меѓу шверцот со гориво меѓу минатите конфликти во поранешна Југославија и сегашниот во Украина.
Шверцот со гориво, длабоко вкоренета илегална трговија што се одвива на Балканот повеќе од три децении, е предизвик за економијата и безбедноста на регионот.
Во 2022 година запленети се повеќе од 3.000 тони нелегално гориво во вредност од 4,3 милиони евра, што е речиси четири пати повеќе отколку во 2021 година. Но, ова е само врвот на ледениот брег. На пример, буџетот на Бугарија потенцијално изгубил 250 милиони евра на нелегалниот пазар на гориво само во 2019 година, според новиот извештај на Глобалната иницијатива против транснационалниот организиран криминал.
Поради руската инвазија на Украина и изборната криза во Либија во 2022 година, беше воведено ембарго за увоз на нафта од овие земји. Во извештајот се вели дека овие случувања потсетуваат на нелегалните текови на гориво на Балканот во 1990-тите, особено за време на санкциите што ја погодија тогашна Сојузна Република Југославија.
„Степенот на шверц на гориво на Балканот е намален од 1990-тите, но илегалната трговија сè уште продолжува и опстојува, преку Дунав и Средоземното Море преку пристаништето Драч. Тековниот конфликт во Украина претставува потенцијален ризик за шверцот на руски сурова нафта низ Црното Море“, вели Саша Ѓорѓевиќ, автор на извештајот.
Најавената забрана за увоз на руска сурова нафта во Бугарија во 2024 година би можела да ја пренасочи илегалната трговија со гориво на Балканот.
„Бугарија, Романија, Албанија и Србија може да се појават како идни жаришта на шверц на гориво. Пристаништата како Бургас, Констанц и Драч би можеле да послужат како влезни точки за шверцерски операции на Балканот, поврзувајќи се со постоечките рути долж Дунав. Само во Србија има речиси 40 погодни места за шверц на гориво“, објаснува Ѓорѓевиќ.
Во извештајот се нагласува дека со шверцот на гориво на Балканот се справува мешавина на криминални мрежи и странски актери кои работат преку границите.
„Поврзани лица од различни националности формираат криминални мрежи кои оперираат преку границите, користејќи различни рути, пред сè, на Дунав и Медитеранот, за нелегални активности. Нивниот фокус е на транспортот, дистрибуцијата и нелегалната продажба на гориво“, вели Ѓорѓевиќ.
Во извештајот се заклучува дека ова укажува на потребата од регионална соработка и заеднички напори за ефикасна борба против шверцот со гориво.
ЛИНК до публикацијата
