Поранешниот напаѓач и селектор на украинската фудбалска репрезентација, Андриј Шевченко во интервју за Гардијан зборува за посетата на болниците во неговата татковина, неговиот обид да собере средства за поддршката за украинскиот народ и надежите на Милан во Лигата на шампионите.
„За мене беше неверојатен, емотивен момент да поминам време со неа“, вели Андриј Шевченко додека го опишува состанокот со малото девојче од Украина, наречено Марина минатиот месец.
Најпознатиот поранешен фудбалер од Украина, кој ја освои Златната топка во 2004 година и Лигата на шампионите со Милан, пред да ја тренира својата земја на Евро 2020 година, паузира додека размислува за едноставна средба каде што шутира фудбалска топка напред-назад во болница со шестгодишното дете.
Сликите од нивното шутирање на топката наоколу добиваат зрнеста резонанца кога се објаснува дека Марина станала првото дете во Украина што добило протетски екстремитет откако нејзината нога била разнесена од руски проектил минатата година. Многу недели едвај се движеше. Конечно, кога беше доволно добро да седне, нејзините лекари го започнаа бавниот процес на нејзината рехабилитација со користење фудбал. Марина научила да балансира на својата протетска нога додека ја користела својата добра нога за да ја шутне топката.
За Шевченко, Марина го претставува храбриот дух на Украина, но тој признава:
„Многу е тажно да се каже така, бидејќи таа е толку млада што била во таква состојба. Но, таа им покажува на сите дека е многу силна кога се враќа од ужасна повреда. Ѝ требаше малку време, особено емотивно, да се опорави. Но, таа е толку храбра“.
46-годишниот поранешен играч, кој одигра 111 натпревари за репрезентацијата на Украина, се наведнува напред, неговите очи светат од емоции додека го опишува играњето фудбал со Марина во детската болница Охматдит во Кијив.
Андриј Шевченко со Марина, првото дете во Украина кое добило протетски екстремитет откако нејзината нога била разнесена од руски проектил. Фотографија: Андриј Јушчак/UNITED24
„Видов како почна да се насмевнува. Докторот дојде кај мене и ми рече: Андриј, таа е тука четири месеци и никогаш не ја видовме ни насмеана.“ Потоа таа се возбудува, играјќи со топката и ми ја шутна назад со двете нозе. Таа беше многу ентузијастичка, вели Шевченко.
„Видов многу деца во педијатриската болница и многу од нив беа во многу тешка состојба. Следниот ден отидов во друга болница каде сретнав војници, кои навистина се само момчиња од 18 или 19 години и немаат нозе, ниту раце“.
Четирите сина на Шевченко се на возраст меѓу девет и 18 години и, во инаку обична среда попладне во неговиот дом во Лондон, тој нежно клима со главата кога го прашувам дали оваа најнова посета на Украина го натера да мисли на своите момчиња.
“Секако. Но, мислам дека е добро што зборуваме затоа што сакам светот да ја разбере штетата. Сликите на уништување и бомбите кои доаѓаат може да се видат на телевизија, но личното чувство откако ќе влезете во болниците е апсолутно поинакво. Ја чувствувате болката на луѓето. Затоа, сакам да споделам со светот што чувствуваат Украинците, потенцира Андриј. Овие млади војници ја бранат линијата на фронтот, ги ризикуваат своите животи, а има и цивилни [жртви]. Кога одите во Украина, секогаш знаете дека тоа може да му се случи на секого. Вие го прифаќате тоа. Сите што се движат во воената зона знаат. Но, поопасно е да се биде блиску до првата линија и да се види толку многу семејства и мали деца кои останале таму. Треба да ги поддржиме овие луѓе кога треба да закрепнат во болница. Но, ни требаат и некои човечки односи со нив, да ги охрабриме луѓето после ваква тешка повреда да имаат желба да живеат, да го продолжат животот. Повеќето од нив, сигурен сум, можат да се вратат во нормален живот – како Марина“.
Како Шевченко се обиде да ги утеши младите војници кои изгубија екстремитети во војната?
„Само сакам да им обрнам внимание. Влегувам, му изразувам голема благодарност за неговата услуга, за одбраната на Украина. Одењето во овие болници е еден од најтешките моменти, но станува убаво чувството да им се заблагодарам од сите“.
Зборовите на Шевченко имаат уште поголема тежина по последниот бран бомбардирања низ Украина. Во раните утрински часови во петокот Русија истрела повеќе од 20 крстосувачки ракети и два беспилотни летала врз Кијив и други градови. Застрашувачкиот звук на сирените за воздушни напади одекна околу затемнетиот Кијив за прв пат од почетокот на март. Има извештаи за уште најмалку 25 смртни случаи и за спасени деца од урнатините на нивните уништени домови.
Се враќаме во раните утрински часови на 24 февруари 2022 година кога започна војната.
„Се сеќавам дека претходната ноќ отидов да спијам“, вели Шевченко. „Бев многу нервозен, но сепак верував дека ќе биде во ред бидејќи е невозможно да започнат војна без причина. Дотогаш верувавме дека Русија нема да ја нападне Украина. Но, не се чувствував мирно. Го оставив мојот телефон блиску до мене затоа што бев во Лондон, а мајка ми беше во Кијив.
Шевченко накратко молчи додека сеќавањата го преплавуваат.
„За мене беше три часот наутро“, продолжува тој, „и 5 часот наутро во Украина. Ги отворам очите бидејќи мајка ми ми се јави. Веќе знам што значи тоа. Не знаете колку долго ќе бидеме во оваа војна, но знаете дека се случило нешто страшно. Кога започна првиот напад, некои важни воени бази околу аеродромите беа погодени со проектили. Мајка ми живее прилично блиску до еден од нив Таа ја почувствува таа експлозија и веднаш ме повика. Беше исплашена и дезориентирана. Таа плачеше и јас знаев. Војната започна“.
Неговата мајка и сестра ја напуштиле Украина шест недели подоцна.
„Мајка ми не се чувствуваше добро“, објаснува тој, „и така сестра ми ја однесе неа и нивните две кучиња преку Украина, блиску до границата. Кога можеле ја преминале границата и заминале за Италија. Значи, тие се безбедни, но трипати се вратија во Украина. Одат напред-назад. Ние сите го правиме тоа. Секој месец се обидувам да одам во Украина“.
„Штом започна војната“, вели Шевченко, „мајка ми и сестра ми беа спакувани, со нивниот мал багаж, подготвени да одат во секое време. Тетка ми исто така помина 10 дена под засолништето, криејќи се од проектили во првите месеци од војната. Познавам семејства кои немаа време ниту да се пакуваат или да си ги земат пасошите. Мораа да [бегаат] бидејќи доаѓаше опасност. Ова го правевме како семејство кога бев многу млад [Шевченко имаше девет години кога неговото семејство мораше да го напушти своето село во близина на Чорнобил и да се пресели во Кијив во 1986 година] но тоа беше нуклеарна катастрофа. Ова е војна и ако ме прашавте пред неколку години дали ова може да се случи, јас би рекол: „Не“.
Дали изгубил пријатели во војната?
„Да“, вели Шевченко. „Неколку блиски пријатели. Но, познавам луѓе кои изгубиле многу повеќе“.
Среде тага и болка, тој и Олександр Зинченко, капитенот на Украина, кој беше откритие за Арсенал оваа сезона, ја формираа својата иницијатива Фудбал за Украина, која има за цел да собере средства за воените напори.
„Веќе направивме многу различни проекти заедно“, вели тој за Зинченко и за себе. „Сега подготвуваме нешто големо со овој проект за да ја зголемиме поддршката за украинскиот народ. Веќе направивме проект во [воено разурнатиот град] Ирпин со UNITED24“, кој го формираше украинскиот претседател Володимир Зеленски за да им даде на луѓето ширум светот лесен и директен начин да ги поддржат воените напори на Украина, да ја зајакнат медицинската помош и да помогнат во финансирањето на обновата на земјата.
„Собравме средства за обнова на фудбалскиот стадион во Ирпин и мислам дека влијанието на спортот е многу важно“, вели Шевченко како амбасадор на UNITED24. „Тоа може да им донесе нешто различно на луѓето и да им помогне да избегаат од војната за малку. Олександр (Зинченко) беше неверојатен. Многу сум горд на него затоа што е млад и има многу младо семејство, со бебе, но и даде толку голема поддршка на Украина. Тој не само што се обиде да најде средства, туку и гласно зборува за Украина. Тој остана толку силен“
Андриј Шевченко игра фудбал со деца во Бородинка. Фотографија: Андриј Јушчак/UNITED24
Како негов поранешен менаџер на националниот тим, дали Шевченко му помогна на Зинченко да се прилагоди на траумата поради тоа што мораше повторно и повторно да се занимава со војната?
„Кога разговараме се обидувам да му кажам; „Не задржувајте ги емоциите. Пушти ги. Нема што да се одржи. Мораме да ја покажеме вистината. Ние сме тука да му покажеме на светот што точно чувствуваат Украинците.“ Беше тешко за сите, но секогаш кога зборуваме, секогаш го потсетувам: „Мораме да бидеме многу посилни. Мораме да им помогнеме на нашите луѓе во Украина бидејќи им требаме. Мораме да свртиме внимание на војната.“
Дали бескрајното разурнување со руската агресија која продолжува, без разлика колку херојски украинската армија ги турка назад, го остава Шевченко да се чувствува депресивно?
„Сега сум многу посилен. Знам дека треба само да продолжиме. На почетокот на војната и првите четири месеци имаше многу тешки работи за мене. Но, не можам да се пожалам затоа што знам дека на фронтот војниците мора да се соочат со толку многу и семејствата во Украина мора да ги евакуираат опасните области кои се погодени со проектили. Поминавме низ неверојатна година, зимата беше толку тешка, а со првото големо затемнување во Украина бев таму, во Кијив.
„Но, ние ја браниме нашата земја и тоа ни дава таква моќ. Знаеме дека целиот демократски свет е зад нас. Но, ова е добар момент за мене да ги потсетам сите дека војната продолжува.
„Ве молиме помогнете да ја споделите приказната за Марина. Тоа се нашите луѓе, нашите деца и нашите војници, кои ги губат своите животи или тешко се повредени. Важно е целиот свет да продолжи да ни помага. Сè уште имаме силен дух – и тој дух ќе ни помогне да ја одбраниме Украина и да победиме на крајот“, апелира Шевченко.
