Седум години по потпишувањето на Преспанскиот договор, јавноста во Северна Македонија и понатаму останува длабоко поделена во ставовите за неговото значење и ефекти врз државата. Прашањето на денот на Фејсбук страницата на ЦИВИЛ: „7 години Преспански – кои се придобивките ?“ предизвика бурна дискусија и широк спектар на одговори – од полни поддршка и благодарност, до огорченост и отфрлање.
Придобивки за безбедноста и евроатлантската интеграција
Поддржувачите на договорот силно го истакнуваат членството на Северна Македонија во НАТО како клучна придобивка. За нив, оваа стратешка цел донела стабилност, сигурност и позиционирање на земјата во кругот на западните демократии. Спомнати се и институционални успеси, како присуството на Македонец на високата функција – заменик генерален секретар на НАТО.
„Да не бевме членка на НАТО, во сегашните безбедносни консталации ке се играше кај нас пиперевка“, напиша еден корисник, алудирајќи на воените конфликти во регионот и потенцијалната ранливост на земјата.
Исто така, се споменуваат и предностите во однос на евроинтеграциите – пристапот до европските фондови и потенцијалот за почеток на преговори со ЕУ, кои се блокирани, според некои, поради „инаетот“ од политички фактори во земјата.
Огорченост, гнев и чувство на понижување
На спротивната страна се коментарите кои го изразуваат чувството на загуба на националниот идентитет, предавство и историја што се прекројува. За овие граѓани, Преспанскиот договор не само што не значи напредок, туку понижување и обезличување на македонскиот народ.
Некои се повикуваат на семејни жртви од минатото, борци за Македонија, и го гледаат договорот како поништување на тие идеали. „Се продадовме и ја предадовме Македонската кауза“, стои во еден од коментари.
Постои и перцепција дека договорот е дел од поширока стратегија за „редефинирање“ на народот и државата, со координирано учество на политичките елити.
Поглед кон иднината
Меѓу коментарите се појавуваат и повици за историска дистанца и трпение. Некои граѓани веруваат дека вистинското значење на Преспанскиот договор ќе се препознае со текот на времето, кога ќе се надминат моменталните политички емоции.
„Верувам дека низ една перспектива, 10 тина години од сега, вистински ќе биде вреднувано значењето на Преспанскиот договор“, напиша еден од учесниците во дискусијата.
Заклучок:
Јавноста е и натаму длабоко поларизирана. Преспанскиот договор за едни е геополитички успех и заштита од несигурни времиња. За други – болка, предавство и удар врз идентитетот. Она што е јасно – седум години подоцна, дебатата не само што не стивнува, туку станува сè погласна.
За сите коментари погледнете го оригиналниот фејсбук пост на ЦИВИЛ.
А.М.
