Пред четири децении, светот беше сведок на една од најголемите технолошки и еколошки трагедии во историјата – катастрофата во Чорнобилската нуклеарна електрана во 1986 година. Денес, наместо да остане само трагично предупредување од минатото, Чорнобил повторно се наоѓа во фокусот на глобалната загриженост – овојпат поради војната што ја води Русија против Украина.
Во контекст на 40-годишнината од катастрофата, украинската амбасадорка Лариса Дир предупредува дека заканата не е само историска, туку и актуелна и реална.
Во својата објава, таа истакнува:
„Пред 40 години светот се соочи со нуклеарна катастрофа – експлозијата на Чорнобилската нуклеарна електрана. Со својата војна, РФ повторно го става светот на прагот на катастрофа – руско-иранските ‘шахеди’ редовно летаат над ЧАЕС и еден од нив минатата година го проби конфајнментот.“
Ова предупредување не е реторика, туку се темели на конкретни настани. Во февруари 2025 година, дрон удри во заштитната структура над реакторот број 4 – т.н. „New Safe Confinement“, која беше изградена токму за да спречи ново ширење на радијација. Ударот предизвика значителна штета и отвори дупка во конструкцијата, иако, за среќа, не дојде до зголемување на радијацијата во околината.
Пред 40 години светот се соочи со нуклеарна катастрофа – експлозијата на Чорнобилската нуклеарна електрана.
Со својата војна, рф повторно го става светот на прагот на катастрофа –руско-иранските „шахеди“ редовно летаат над ЧАЕС и еден од нив минатата година го проби конфајнментот pic.twitter.com/lULIzCslU1— Larysa Dir (@dir_larysa) April 26, 2026
Според повеќе извори, нападот сериозно ја компромитирал функцијата на заштитната обвивка, која е клучна за спречување на истекување на радиоактивен материјал. Дополнително, експертите предупредуваат дека ваквите напади ја зголемуваат опасноста од нова катастрофа, особено ако се земе предвид дека во конструкцијата сè уште има огромни количини нуклеарно гориво и радиоактивна прашина.
Воените дејствија во близина на нуклеарни објекти претставуваат сериозен ризик. Според извештаи, десетици дронови и ракети летале во близина на Чорнобил од 2024 година наваму, создавајќи постојана опасност од инцидент со несогледливи последици, како што објави светската новинска агенција Ројтерс.
Покрај директната закана од напади, војната ја отежнува и санацијата на штетите. Според лондонски Гардијан, поправките на оштетениот конфајнмент се проценуваат на стотици милиони евра, а условите на теренот – радијација, логистика и безбедност – значително го усложнуваат процесот.
Чорнобил, симбол на човечка грешка и технолошка катастрофа, денес повторно станува симбол – овојпат на опасноста од војна во близина на нуклеарни објекти. Како што предупредуваат украинските власти и меѓународните експерти, комбинацијата од старо нуклеарно наследство и современи воени дејствија создава потенцијално експлозивна ситуација.
Џ. Д.
За Чорнобилската катастрофа и заканите на РФ за нуклеарната безбедност
