Повеќенеделните протести во Франција, започнати поради состојбите во средните училишта и пристапот до високото образование, прераснаа во пошироко движење против недоволните јавни услуги и растечките трошоци за живот. Владата најави образовни реформи и инвестиции, но учениците, студентите и синдикатите сметаат дека мерките не ги решаваат сите проблеми.
Протестите во Франција започнаа во средината на септември 2026 година, кога средношколците излегоа на улиците поради недостигот од наставен кадар, пренатрупаните паралелки, условите за учење и проблемите со системот за упис на универзитетите Parcoursup.
Со текот на неделите, мобилизацијата ги надмина првичните образовни барања. На протестите се приклучија студенти, синдикати и активисти од движењето „Жолти елеци“, а незадоволството се прошири и на трошоците за живот, куповната моќ и состојбата на јавните услуги.
На 24 октомври, француското Министерство за внатрешни работи регистрираше околу 410.000 учесници, од кои 110.000 во Париз. Синдикалната конфедерација CGT процени дека бројот на демонстранти низ земјата бил близу 800.000.
Протестите главно се одвиваа мирно, но на одделни места дојде до судири со полицијата, употреба на солзавец и водени топови, како и инциденти со оштетување и ограбување имот. Според првичниот биланс на француските власти, на 24 октомври биле уапсени 1.314 лица, а подоцнежните извештаи објавија повисока бројка.
На 26 октомври, француските министри за образование и високо образование, Едуар Жефре и Филип Батист, ги претставија владините мерки за одговор на барањата на учениците и студентите. Мерките се подготвени под раководство на премиерот Себастијан Лекорну.
Една од главните најави е заменување на платформата Parcoursup до 2028 година, со подобрувања во постапката за упис уште од 2027 година. Системот со години е предмет на критики поради начинот на селекција, недоволната транспарентност и неизвесноста со која се соочуваат кандидатите за студирање.
Владата најави и отворање 15.000 дополнителни места во високото образование, ограничување на бројот на ученици во одредени паралелки во прва година на средно образование на најмногу 28, како и подобрувања во студентските стипендии.
Пакетот предвидува и четири милијарди евра кредити со поволни услови за обновување на средните училишта и една милијарда евра инвестиции во универзитетските кампуси. Според министерот за буџет, Давид Амиел, мерките се проценети на вкупно пет милијарди евра, а нивното финансирање треба да се компензира со намалување на други јавни расходи.
Владата, исто така, најави дополнителни 500 наставници. Сепак, дел од мерките допрва треба да се операционализираат, а нивното спроведување зависи и од буџетските одлуки.
Најавените мерки не ги задоволија целосно претставниците на учениците и наставниците. Дел од нив ги оценија како прв чекор, но побараа дополнителни промени, повеќе места на универзитетите, подобри услови во училиштата и посуштинска промена на системот Parcoursup.
Претставници на ученичките организации изјавија дека ќе продолжат со мобилизацијата. Нови протести се најавени за 31 октомври и 5 ноември, додека синдикатите продолжуваат да бараат подобри услови за работа и поголема поддршка за јавните услуги.
Продолжувањето на протестите ја зголемува неизвесноста во француската политика во периодот пред претседателските избори во 2027 година.
Крајнодесничарското Национално собрание на Марин Ле Пен ја критикува владата поради начинот на кој се справува со кризата, додека Жан-Лик Меланшон и левичарските сили ги поддржуваат барањата на демонстрантите и отворија прашања за постапувањето на полицијата.
Подготви: Б. Јордановска
ЦИВИЛ МЕДИА
ПОДДРШКА ЗА ЦИВИЛ. ДОНИРАЈТЕ ДЕНЕСКА.
Ако го цените тоа што го прави ЦИВИЛ, поддржете ја нашата работа.
Вашата поддршка ни овозможува да известуваме, да ја одржуваме платформата за демократски дијалог, да објавуваме едукативни содржини, да се бориме против лагите и да ги браниме човековите права и слободата.
Поддржете го ЦИВИЛ. Донирајте ДЕНЕСКА.
