Н. Е. Вилма Дамбраускиенe, Амбасадорка на Литванија на меѓународната конференција „Одбрана на демократијата и човековите права во услови на војна, национализам и авторитаризам“ – Скопје, 12 декември 2024 година
„Екселенции, почитувани учесници, дами и господа,
Голема чест ми е да ви се обратам денес на Меѓународната конференција „Одбрана на демократијата и човековите права во услови на војна, национализам и авторитаризам“. Дозволете ми најпрво да изразам срдечна благодарност до организаторите – претседателот на Цивил Центар за слобода г-дин Џабир Дерала и неговиот тим, коорганизаторите и поддржувачите на оваа Конференција што не собраа на една ваква важна дискусија.
Темата на оваа конференција не може да биде по навремена, бидејќи се соочуваме со значајни предизвици за глобалниот поредок, поттикнати од дејствијата на авторитарните режими. геноцидната војна на русија против Украина – поддржана од Иран, Северна Кореја, Белорусија, Кина и други автократски сили – има далекусежни последици. Автократиите имаат за цел да го пре-обликуваат меѓународниот поредок заснован на правила, а сведоци сме на формирање автократски коалиции со заеднички интереси за поткопување на демократските системи и вредности.
Оваа дискусија е актуелна и овде во Северна Македонија, земја на патот кон интеграција во ЕУ, која не е туѓа на надворешните притисоци и предизвиците за одржување на суверенитетот и демократските вредности. Разбирањето на стратегиите и моделите за мешање што ги користат авторитарните сили може да и помогне на Северна Македонија и нејзините институции да ја зајакнат отпорноста и да ги заштитат демократските основи кои се суштински за членството во Европската унија и регионалната стабилност.
Продолжуваме да бараме ефективни начини за одбрана на демократијата и светскиот поредок заснован на правила од руската агресија во Украина. Победата на Украина не е само регионална работа – таа е одлучувачка битка за опстанок и консолидација на демократијата ширум светот. Затоа тврдиме: Сè што е потребно за победа.
Литванија е земја со гордост која одбележува речиси 35 години независност од советскиот окупациски режим и 20 години како членка на Европската унија и НАТО. Имаме долга историја на застанување на фронтот против империјалистичките, автократски соседи – русија и Белорусија. Нашата силна заложба за демократска отпорност против авторитаризмот останува непоколеблива.
Хибридните и диверзантските операции на сојузничките територии, кои веќе резултираа со жртви, стануваат секојдневие. Заедно со нападите со дезинформации и нуклеарните закани, Русија има за цел да ја поткопа нашата решителност да ја поддржиме Украина, додека Кина брзо ги проширува своите воени капацитети.
Кинеската економска и дипломатска принуда без преседан против Литванија поради тоа што стои зад демократските вредности и го поддржува Тајван, ги демонстрира пошироките тактики што авторитарните сили ги користат за да ја вооружат трговијата и да го потиснат суверенитетот. Искуството на Литванија исто така ја истакнува важноста на солидарноста. Различните партнерства и силната поддршка од Европската унија и партнерите истомисленици, вклучително и САД и Индо-Пацификот, ја зајакнаа нашата отпорност. Ова колективно единство е од витално значење за спротивставување на принудата и зачувување на нашиот демократски интегритет.
„Невидена економска и дипломатска присила од страна на Кина против Литванија заради нејзината поддршка на демократските вредности и поддршката за Тајван, демонстрира пошироки тактики што авторитарните сили ги користат за да ги вооружат трговијата и да ја потиснат сувереноста. Искустото на Литванија исто така ја истакнува важноста на солидарноста. Разноликите партнерства и силната поддршка од Европската унија и слично настроените партнери, вклучувајќи ги САД и Индо-Пацификот, ја зајакнаа нашата отпорност. Ова колективнo единство е клучно за спречување на принудата, и за зачувување на нашиот демократски интегритет.“
Странските манипулации и мешања со информации ја искривуваат нашата реалност. Видовме како неконтролиран прилив на дезинформации и говор на омраза може да мобилизира уништување. Руските војници мачат и убиваат невини украински цивили, уништуваат цивилна инфраструктура, цели села и градови. Влијанието на руската геноцидна војна против Украина, поддржана и овозможена од Кина, Белорусија и другите автократски земји, јасно се протега надвор од Европа. Ние, исто така, забележуваме како информациските војни се координирани меѓу авторитарните сили во нивните напори да ги прекројат глобалните граници.
Странските манипулации со информациите и мешањата ја искривуваат нашата реалност. Видовме како неконтролиран прилив на дезинформации и говор на омраза може да мобилизира уништување. Руските војници мачат и убиваат невини украински цивили, уништуваат цивилна инфраструктура, цели села и градови. Влијанието на руската геноцидна војна против Украина, поддржана и овозможена од Кина, Белорусија и другите автократски земји, јасно се протега надвор од Европа. Исто така, забележуваме како информациските војни се координирани меѓу авторитарните сили во нивните напори да ги прекројат глобалните граници.
Посветеноста на Северна Македонија за европска интеграција се усогласува со нашата заедничка цел за зајакнување на демократијата, промовирање на владеењето на правото и градење отпорност против надворешно мешање. Обединети,со зајакнување на соработката, здружувањето ресурси и проактивно зачувување на нашиот суверенитет и демократија, можеме ефективно да се спротивставиме на авторитарните влијанија.
Заклучувам со уверување дека денешните дискусии, збогатени со придонесите на експертите, креаторите на политики, лидерите на граѓанското општество и новинарите, ќе доведат до значајни согледувања.
Особено ми е чест што на денешната Конференција учествува и д-р Константина Андријаускас, вонреден професор на Институтот за меѓународни односи и политички науки на Универзитетот во Вилнус. Неговото знаење и експертиза навистина ќе ги збогатат резултатите од нашиот собир.
Ви благодарам на сите.
Камера: Атанас Петровски, Игор Чадиновски
Монтажа: Ариан Мехмети
Фотографија: Роберт Атанасовски
