Зачестените напади врз трговски бродови во западниот дел на Црното Море ја зголемуваат безбедносната загриженост кај Романија и Бугарија, членки на НАТО и Европската Унија. Пожарите на танкерите „Wine Trader“ и „Yara J“ кај романскиот брег, како и претходните напади врз товарни бродови во бугарската ексклузивна економска зона, отвораат сериозни прашања за заштитата на цивилниот поморски сообраќај и ризикот од понатамошно прелевање на војната во Украина.
На 15 октомври, на хемискиот танкер „Wine Trader“, кој пловел под знамето на Сан Марино од Тунис кон Романија, избувнал пожар во близина на Сулина, во западниот дел на Црното Море. Според романските поморски власти, петмина членови на екипажот биле спасени, додека седуммина се воделе како исчезнати, а спасувачката операција продолжила со вклучување пловила и хеликоптери. Според романските власти можно е пожарот да бил предизвикан од напад со беспилотно летало.
Само еден ден претходно, пожар избувнал и на танкерот „Yara J“, кој пловел под знамето на Коморите. Екипажот успеал да го изгасне пожарот, а романските власти истражувале дали бродот бил цел на напад.
Инцидентите кај романскиот брег следуваат по серијата напади врз трговски бродови во близина на Бугарија.
На 6 октомври, бродот „Alfa Watan“, под знамето на Того, потона по напад во бугарската ексклузивна економска зона, додека бродот „Able“ бил оштетен и се запалил. На 13 октомври биле погодени уште два трговски брода. Едниот потонал, а другиот бил евакуиран по претрпените оштетувања. Беа пријавени исчезнати морнари и повредени членови на екипажите.
Зголемувањето на бројот на инциденти го поставува прашањето како НАТО ќе одговори на заканите за поморската безбедност во близина на територијата на своите членки.
Генералниот секретар на Алијансата, Марк Руте, посочи дека НАТО ја зајакнува одбранбената поставеност на источното крило, вклучително и капацитетите за справување со беспилотни летала. Алијансата најави дека ќе продолжи да соработува со сојузниците во регионот и да ги приспособува одбранбените мерки според безбедносните потреби.
Особено чувствителна е близината на инцидентите до романските територијални води. Доколку се потврди дека бродовите биле погодени од дронови, тоа ќе ја зголеми загриженоста за непосредните безбедносни последици од војната во Украина врз територијата и инфраструктурата на земјите членки на НАТО.
Во јавните и политичките реакции се отвора и прашањето за можноста за консултации во рамките на членот 4 од Северноатлантскиот договор.
Овој член предвидува консултации меѓу сојузниците кога некоја членка смета дека се загрозени нејзиниот територијален интегритет, политичката независност или безбедноста. Консултациите можат да доведат до заеднички политички одлуки или дополнителна поддршка, но не значат автоматско активирање на колективната одбрана. Членот 5 има поинакво значење: тој го уредува принципот дека вооружен напад врз една членка се смета за напад врз сите. Сепак, примената на оваа одредба зависи од проценката дали се исполнети условите од договорот и од одлуките на сојузниците.
Црното Море е важна рута за транспорт на жито, енергетски производи и други стоки. Дунавските пристаништа и коридорите покрај Романија имаат посебно значење за украинскиот извоз по руската инвазија во 2022 година и нарушувањето на вообичаените поморски маршрути.
Нападите врз трговските бродови ги зголемуваат ризиците за морнарите, бродските компании и осигурителниот сектор. Долготрајната несигурност може да доведе до повисоки трошоци за транспорт, промени во маршрутите и дополнителен притисок врз трговијата и снабдувањето.
За Романија и Бугарија предизвикот е истовремено практичен и политички: да ги заштитат своите води и поморската инфраструктура, да обезбедат координација со НАТО и ЕУ и да избегнат одговор заснован врз непотврдени претпоставки.
Подготви: Б. Ј.
Дознајте повеќе:
ПОДДРШКА ЗА ЦИВИЛ. ДОНИРАЈТЕ ДЕНЕСКА.
Ако го цените тоа што го прави ЦИВИЛ, поддржете ја нашата работа.
Вашата поддршка ни овозможува да известуваме, да ја одржуваме платформата за демократски дијалог, да објавуваме едукативни содржини, да се бориме против лагите и да ги браниме човековите права и слободата.
Поддржете го ЦИВИЛ. Донирајте ДЕНЕСКА.
