Зголемениот конфликт меѓу военото раководство на Москва и Евгениј Пригожин, страстниот шеф на приватната платеничка група „Вагнер“, експлодираше во отворен бунт што ја втурнува Русија во повторна неизвесност и многу реална закана од граѓанска војна, пишува Си Ен Ен.
Пригожин вчера започна нова тирада против руската војска, а потоа ги насочи своите војници кон рускиот град Ростов на Дон.
Рускиот претседател Владимир Путин ги нарече дејствијата на Вагнер „предавство“ и вети дека ќе ги казни оние што стојат зад „вооружениот бунт“.
Што направи Пригожин?
Драматичниот пресврт на настаните започна вчера кога Пригожин отворено ја обвини руската војска за напад врз камп на Вагнер и убивање на „голем број“ негови луѓе. Тој вети дека ќе возврати со сила, инсинуирајќи дека неговите трупи ќе „уништат“ каков било отпор, вклучително и блокади на патиштата и авиони.
„Ние сме 25.000 и ќе откриеме зошто има таков хаос во земјата“, рече тој.
Пригожин подоцна ја оствари својата закана, велејќи дека неговата критика кон руското воено раководство претставува „марш на правдата“, а не државен удар – но до тој момент се чини дека тој веќе ја преминал границата со Кремљ.
Кризата потоа се продлабочи кога Пригожин изјави дека неговите борци влегле во руската област Ростов и ги окупирале клучните воени инсталации во нејзиниот главен град. Градот Ростов на Дон е седиште на јужната воена команда на Русија, каде живеат околу еден милион луѓе.
Пригожин објави видео во кое вели дека неговите сили ќе го блокираат Ростов на Дон доколку министерот за одбрана Сергеј Шојгу и главниот руски генерал Валериј Герасимов не дојдат да се сретнат со него.
Пригожин помина неколку месеци критикувајќи ги Шојгу и Герасимов, кои тој ги обвинува за ненадејната инвазија на Москва врз Украина.
Како реагираше Русија?
Неколку часа подоцна Путин се обрати до нацијата објаснувајќи ја длабочината на кризата со која сега се соочува.
„Оние кои намерно тргнуваат по пат на предавство, подготвувајќи вооружен бунт употребувајќи терористички напади, ќе бидат казнети“, рече Путин.
Рускиот претседател истакна дека„секое внатрешно превирање е смртоносна закана за нашата државност, за нас како нација; тоа е удар за Русија, за нашиот народ и нашите акции за заштита на нашата татковина. Таквата закана ќе се соочи со остар одговор“, додаде тој.
Руското Министерство за одбрана негираше дека ги нападнало борците на Вагнер, нарекувајќи го тврдењето „информативна пропаганда“.
И Федералната служба за безбедност (ФСБ), внатрешните безбедносни сили на Русија, исто така отвори кривична постапка против Пригожин, обвинувајќи го дека повикал на „вооружен бунт“.
„Изјавите и дејствијата на Пригожин се всушност повици за почеток на вооружен граѓански конфликт на територијата на Руската Федерација и се нож во грбот на руските војници кои се борат против профашистичките украински сили“, се вели во соопштението на ФСБ, во кое се повикуваат припадниците на Вагнер да го уапсат нивниот водач.
Градоначалникот на Москва Сергеј Собјанин денеска на Телеграм објави дека во главниот град се воведени „антитерористички“ мерки за зајакнување на безбедноста како резултат на „дојдовни информации“.
На социјалните мрежи се објавени видеа и фотографии од воени возила што утринава се движат низ главните улици на руската престолнина.
Кој е Пригожин?
Пригожин го познава Путин од 1990-тите. Тој стана богат олигарх добивајќи профитабилни договори за угостителство со Кремљ, со што го доби називот „готвачот на Путин“.
Неговата трансформација во брутален воен лидер дојде како последица на сепаратистичките движења поддржани од Русија во 2014 година во Донбас во источна Украина.
Пригожин го основаше Вагнер за да биде тајна платеничка група која се бореше и во источна Украина и, сè повеќе, за цели поддржани од Русија ширум светот.
Си Ен Ен ги следеше платениците на Вагнер во Централноафриканската Република, Судан, Либија, Мозамбик, Украина и Сирија. Со текот на годините тие развија особено лоша репутација и беа поврзани со разни прекршувања на човековите права.
Пригожин ги користеше социјалните мрежи за да лобира за она што го сака и често се расправаше со военото раководство на Русија, оценувајќи се себеси како компетентен и безмилосен за разлика од воениот естаблишмент.
Неговите несогласувања со рускиот врв експлодираа во јавноста за време на мрачната и немилосрдна битка за Бахмут кога тој постојано го обвинуваше военото раководство дека не ги снабдува неговите војници со доволно муниција.
Во едно особено вознемирувачко видео од почетокот на мај, Пригожин застанат до куп мртви борци на Вагнерим се обрати на рускиот министер за одбрана Сергеј Шојгу и началникот на руските вооружени сили, генерал Валериј Герасимов.
„Крвта е сè уште свежа“, рече тој, покажувајќи кон телата зад него. „Тие дојдоа овде како волонтери и умираат за да можете вие да седите како дебели мачки во вашите луксузни канцеларии“.
Што се случува сега?
Националното обраќање на Путин поставува директна конфронтација во срцето на рускиот естаблишмент во време кога Украина се надева дека ќе напредува за време на сопствената летна офанзива.
Путин ги спореди актуелните настани со Руската револуција во 1917 година, кога болшевиците го соборија рускиот цар Николај Втори среде Првата светска војна, втурнувајќи ја земјата во граѓанска војна и на крајот отворајќи го патот за создавање на Советскиот Сојуз.
„Ова беше ист вид на удар што Русија го почувствува во 1917 година, кога земјата влезе во Првата светска војна, но ѝ беше украдена победата“, рече Путин.
„Интригите, препукувањата, политиканството зад грбот на армијата и народот се покажа како најголемиот шок, уништувањето на армијата, колапсот на државата, губењето на огромни територии и на крајот трагедијата и цивилната војна. Русите убиваа Руси, браќата убиваа браќа“, додаде Путин.
Стив Хол, поранешен офицер од кариера на ЦИА и сегашен соработник на Си Ен Ен, рече дека Пригожин се ставил себеси во многу несигурна позиција и добро знае со што се соочува.
Пригожин „точно знае каков е неговиот ризик… што е некако интересно кога ќе размислите за тоа, бидејќи тоа значи дека тој мора да пресметал дека може да го извлече ова… Еден тип како Пригожин знае кои се ризиците и знае дека ако не му оди добро, ќе помине многу лошо“, додаде тој.
Малколм Дејвис, висок аналитичар во Австралискиот институт за стратешка политика, истакна дека Украина ќе сака да ги искористи превирањата, особено ако Москва биде принудена да ги премести војниците од првата линија.
„Очигледно тие треба да видат што всушност се случува со распоредувањето на руските сили долж нивните одбранбени линии“, нагласи тој за Си Ен Ен.
„Ако руските сили на тие локации се повлечат за да се борат против Вагнер – за да го поразат она што во моментов е секако бунт, но може да стане граѓанска војна – тогаш потенцијално ќе видите како Украинците отвораат нови можности, наоѓајќи празнини во руските линии што тие можат да ги пробијат и искористат. Ако се отворат празнините, тогаш тие треба да бидат подготвени да ги искористат, оцени Дејвис.
Г. Т.
