Колегиум на Green CIVIL
Иницијативата за изградба на дата-центар во Општина Пехчево беше поднесена од приватни инвеститори (сопственици на земјиштето), но конкретното име на компанијата зад овој проект остана непознато за јавноста. Поради недостиг на транспарентност и информации за точниот инвеститор, Советот на Општина Пехчево на 25 август едногласно ја отфрли иницијативата за изградба.
Проектот беше планиран на пет катастарски парцели во КО Панчарево. Како причини за одбивање на проектот се наведуваат недостатокот на информации за инвеститорот, како и загриженост за огромната потрошувачка на вода и електрична енергија потребни за ладење на ваквите капацитети. Сите 9 советници гласаа против.
Политичките партии го искористија овој случај за меѓупартиска пресметка. „Левица“ прва алармираше во јавноста за „мистериозната“ инвестиција. Од друга страна, владејачката ВМРО-ДПМНЕ објави дека зад иницијативата неофицијално стојат бизнис интерес-групи поврзани со поранешни функционери на СДСМ, додека премиерот Христијан Мицкоски изјави дека иако се работи за приватна иницијатива, државата поддржува вакви технолошки проекти доколку ги исполнуваат еколошките стандарди. Но на локално ниво, сите гласаа против.
За политичките последици може и треба да се дискутира, но оваа анализа ќе се задржи на други, поважни аспекти.
Реалноста на дигиталната ера – придобивки и локални предизвици
Случајот во Пехчево е микрокосмос на глобална дилема. Не можеме да се исклучиме од современиот свет: податочните центри се фундаментална инфраструктура за дигиталната економија, јавната управа, вештачката интелигенција и модерните сервиси. Со оглед на тоа што технологијата се развива со огромна брзина, самите центри стануваат поефикасни и еколошки понапредни.
Сепак, нивното поставување носи конкретни оптоварувања.
Енергетски и воден притисок: Ваквите капацитети трошат огромни количини електрична енергија и свежа вода за испарувачко ладење, што може сериозно да ја оптовари локалната мрежа и природните ресурси во Северна Македонија доколку нема наменски извори.
Парадоксот на работните места: И покрај големите капитални вложувања, по завршувањето на изградбата овие автоматизирани системи отвораат релативно мал број постојани работни места.
Меѓународни искуства
Развиените земји веќе не прифаќаат неконтролиран развој, туку наметнуваат строги правила. Ирска бара од новите инвеститори да обезбедат сопствен резервен капацитет од 100% за поддршка на националната мрежа и да изградат барем 80% нови капацитети од обновливи извори.
Скандинавските земји го користат студениот воздух за ладење без трошење вода, а отпадната топлина од серверите задолжително ја насочуваат во градските системи за парно греење.
Стратешки пристап и улогата на граѓанскиот сектор
Дебатата во Северна Македонија не смее да заврши на поедноставената дилема „за или против“. Вистинското прашање е: Под кои прецизни еколошки, енергетски и технолошки услови овие инвестиции можат да бидат од корист за заедницата?
За да се донесат издржани одлуки, неопходна е детална проценка на терен, анализа на влијанијата врз животната средина и изработка на зелени регулаторни рамки. Ова се стратешки прашања за кои не може да одлучуваат поединци или партии со сомнителна мотивација, а не може да се заснова ниту на парцијални и неусогласени решенија донесени на локални нивоа, зависно од тоа колку некој општински советник може да ги убеди другите во вредноста на своите аргументи (или мотиви). Во оваа област, граѓанскиот и експертскиот сектор имаат клучна улога во олеснувањето на транспарентен дијалог базиран на факти.
Грин ЦИВИЛ (Green CIVIL), основана во 2009 година, како организациска единица на ЦИВИЛ – Центар за слобода (основана 1999) преку своето членство во регионалната мрежа за циркуларна економија LogEx и долгогодишната соработка со реномирани европски организации и политички субјекти од областа на зелената агенда, располага со експертски капацитети и методологии за анализа на зелените стратегии. Ваквите платформи можат суштински да придонесат во независната проценка на позитивните и негативните влијанија на терен, помагајќи им на институциите и локалните заедници да ги дефинираат неопходните еколошки филтри за идните технолошки проекти.
Податочните центри се неизбежен дел од иднината. Прифаќањето на таа реалност бара зрелост, но и институционална одлучност. Развојот на дигиталната инфраструктура во државата мора да се одвива исклучиво под строги, транспарентни и одржливи зелени стандарди кои го штитат јавниот интерес.
Преземањето на оваа содржина е дозволено само во целост, со задолжително наведување на изворот и поставување на активен линк до оригиналната објава.
