На маргините на Самитот на Процесот за соработка во Југоисточна Европа (ПСЈИЕ) во Софија, претседателката Гордана Сиљановска-Давкова, заедно со министерот за надворешни работи и надворешна трговија Тимчо Муцунски, оствари средба со бугарската потпретседателка Илијана Јотова, на која повторно во фокусот се најдоа отворените прашања меѓу двете соседни земји и перспективите за македонските пристапни преговори со Европската Унија.
Разговорот потврди дека Скопје и Софија остануваат на различни позиции во однос на условите за деблокирање на евроинтегративниот процес. Од бугарска страна беше повторен ставот дека Северна Македонија треба да ги исполни обврските преземени со француски предлог од 2022 година, вклучително и внесувањето на Бугарите во Уставот, што според Софија претставува дел од европските, а не билатералните критериуми за членство во ЕУ.
Јотова нагласила дека Бугарија очекува почитување на правата на граѓаните што се изјаснуваат како Бугари во Северна Македонија, како и надминување на појавите на говор на омраза. Според соопштението од бугарската страна, таа оценила дека дијалогот за тешките прашања мора да продолжи и покрај постојните несогласувања.
Од македонска страна, Сиљановска-Давкова истакнала дека комуникацијата меѓу двете држави не треба да се ограничува само на политичките структури, туку треба да се интензивира и на ниво на образовни, научни и културни институции, како и меѓу граѓанските организации. Според неа, токму ваквите контакти можат да придонесат за надминување на предрасудите, градење доверба и подобро меѓусебно разбирање.
По средбата, Сиљановска-Давкова порача дека е неопходно разговорите да продолжат, дури и кога не се гледаат непосредни резултати. Таа оцени дека честите контакти меѓу претставниците на двете земји се неопходни за одржување на дијалогот и барање решенија за наталожените спорови.
Во изјава за медиумите во Софија, претседателката посочи дека прашањето за евроинтеграцијата не се сведува само на уставните измени.
„Јас не сум монарх за да го менувам Уставот, само пратениците можат да го прават тоа“, изјави Сиљановска-Давкова, одговарајќи на новинарско прашање за можните уставни измени и вклучувањето на Бугарите во македонскиот Устав.
На средбата било отворено и хуманитарно прашање поврзано со 23-годишната Ива Михајлова, повредена во трагичниот пожар во Кочани. Според бугарската страна, Јотова побарала решение што ќе ѝ овозможи лекување во Бугарија, имајќи предвид дека поради тековната истрага не ѝ е дозволено да ја напушти државата.
Иако средбата не донесе конкретен пробив во однос на европската агенда, таа уште еднаш покажа дека двете страни остануваат подготвени да разговараат за чувствителните прашања. Сепак, разликите околу толкувањето на условите за почеток на пристапните преговори остануваат значајни, што укажува дека патот кон надминување на спорот и отворање на преговарачките кластери ќе бара дополнителни дипломатски напори и политичка волја од двете страни.
Б. Ј.
