Војо Маневски
Легендата за Ватопед, манастиот на Света Гора, започнува со невреме од кое се спасил синот на царот Теодосиј. Се криел во некоја капина и се хранел од нејзините плодови. Од благодарност кон тоа место, Теодосиј го подигнал манастирот Ватопед.
Таа легенда и нејзината среќна завршница за нас не важи од неколку причини. Првата е што ние не сме на море, а самата несреќа сме ние самите и нашето разбирање на општеството и државата, поголема несреќа не ни треба. Втората причина е што ние не сме под закрила на некој цар па ни преостанува само да одлучиме како од капината ќе излеземе самите. Со изгребана кожа и тело, со искината облека или ќе останеме да се дружиме со змиите во ладовината на капината?
Едно ми е јасно. Во капината влеговме затоа што сме непретпазливи, не ни се работи многу и сакаме да закачиме нешто за кое ниту сме копале ниту сме саделе. Во тоа лежи нашата ендемска карактеристика – корупцијата на сѐ и сешто околу нас и клиентелизмот како начин на живот.
Најголем дел од денешните мои сограѓани не знаат како изгледа низа на капини покрај правлив полски пат или некој водотек кој ги наводнува корените на капината, ама само го наслутувате дека е некаде таму, покриен е со густи грмушки. Кога наближуваш кон неа, прво ги согледуваш црвените плодови што се на половина пат до зрелост, ама нивната киселкост е лек за жедната уста во летните горештини. Редицата црвени плодови е некаде на средината од капината, а кога ќе погледнеш малку повисоко, црно-црвени плодови со слаткост и вкус на најубави женски усни те мамат.
Е, во таа слаткост е замката. Почнуваш да береш и секој набран плод како да го создала некоја од комерцијалните банки, веднаш те тера да бараш низ гранките уште и уште такви плодови. Капината има боцки ама тие се свртени навнатре и кога се пробиваш кон примамливите плодови, не те гребат, туку како да те вовлекуваат внатре.
Сонцето најмногу ги грее високите делови на капината па затоа и таму се најзрелите плодови. За да дојдеш до нив мора да навлезеш подлабоко во капината. Кога ќе влезеш подлабоко, приметуваш дека плодовите се на гранките свртени кон сонцето, ама кон надвор. За да се насладиш со слатките капинки треба да се поткачиш низ грмушката на капината. Е, тогаш настапува дилемата за цената на алчноста кон слатките плодови, а не размислуваш од што е поттикната жедта која ја чувствуваш одејќи покрај правливата патека и во близина на некаков водотек кој ниту го гледаш ниту можеш да го користиш. Потврда за разните теории за заговор против нас не ни е потребна низ анализите на разните сезнајковци. Капината ни ги нуди одговорите.
Кога веќе дојдовме во средината на капината и немаме веќе плодови на дофат, немаме храброст да излеземе од неа, а да не ризикуваме болка или искината облека, нејзината сенка нѐ влече да починеме, да одмориме и да чекаме некој да нѐ спаси, како што принцот на Теодосиј го спасиле. Реков дека немаме среќа да сме од некаков царски род и пород и опасностите мораме сами да ги пребродиме. Сенката во грмушката на капините не е сопственост на жедните и алчни минувачи, туку и на другите божји створови на кои топлината им смета. Додека чекаме да нѐ спаси некој, во ладовинката на капината влегуваат разни инсекти, па разни влекачи, а ако имаме среќа и некој зајак ќе бара ладовинка. Ете, тоа ни е друштвото кое го заслуживме со својот алчен, но и зајачки менталитет. Теоријата вели дека змиите, иако се ладнокрвни влекачи, сепак, високите температури им сметаат и бараат да се скријат во ладовинка.
Да, да, на крајот на денот друштво ќе ни прават змиите со целата нивна добродушност и отровност. Или ќе седиме во сенката на капината склупчени секој во својот дел или ако се мрднеме, змијата бранејќи, се од нас, ќе нѐ касне.
Има ли во приказнава поука?
Мора да подразмислиме, секој за себе, ама и сите заедно, што ќе одбереме. Да садиме питоми овошки и да се прехрануваме како одговорно општество и народ или да береме диви капини кои ни ги нуди најнеморалниот дел од нашата заедница кој ќе нѐ остави да спиеме до змиите, поточно со нив како човечки облик на змискиот свет.
Еден мој пријател што имаше роденден пред неколку дена ми пишал дека мора да се бара решение. Во право е, решение мора да се најде. За почеток, да разговараме за одредени прашања и одредени проблеми врз кои ќе градиме граѓанско единство. Кочани, Гостивар, се примери на кои треба да се гради граѓанско единство и граѓанско движење како израз на интересите на обичниот граѓанин. Да, обединување на обичните граѓани за конкретни проблеми е излезот од капината и нејзините боцки. Не очекувајте голема помош од академици, професори и други интелектуалци или не дај боже под политичките партии. Нивната ладовина не зависи од капината, туку од нашата спремност да ги трпиме и плаќаме, а кога ќе заглавиме со змиите, тие не знаат и не сакаат да ни помогнат. Лето е и зафатени се со годишните одмори, за нас и нашите капини немаат ниту време ниту волја.
За пораките на обичниот свет кој оди на пазар во шест, седум часот на сабајле, за да не го однесе топлината во некоја „ладовина“ на капините околу него, во наредниот текст кога ќе ги проверам кошулите, панталоните искинати од капините. За раните веќе никој и не се грижи зошто и нема кој да ги лекува.
Специјално за ЦИВИЛ МЕДИА | Сите права се задржани.
