СДА Македонија ја организираше дебатата „Северна Македонија помеѓу европската интеграција и ‘српскиот свет’“, на 30 јули 2026 година, во Скопје. Настанот отвори прашања што власта упорно ги избегнува. Дали европската интеграција навистина е блокирана однадвор или државата свесно се повлекува од европскиот пат, додека политички, медиумски и економски сè подлабоко се вградува во орбитата на „српскиот свет“.
Претседателот на СДА Македонија, Џелал Хоџиќ, беше домаќин, модератор и воведничар на дебатата. Во дискусијата учествуваа Никица Корубин, поранешна пратеничка и колумнистка; Роберт Алаѓозовски, критичар и поранешен министер за култура; проф. д-р Ана Чупеска, претседателка на Советот на СДСМ; Џабир Дерала, претседател на ЦИВИЛ и главен уредник на ЦИВИЛ МЕДИА; Џабир Доко, генерален секретар на Партијата за движење на Турците – ТХП; и Петрит Сарачини, новинар и граѓански активист.
Во фокусот беше блокираниот европски пат на Северна Македонија, но и политичката злоупотреба на тој застој како алиби за неработење, уназадување на реформите и продлабочување на изолацијата. Учесниците укажаа дека евроинтеграцијата не е протоколарна надворешнополитичка тема, туку прашање на демократијата, владеењето на правото, институционалната одговорност и стратешката ориентација, безбедност и стабилност на државата.
Дебатата не остави простор за удобната теза дека Северна Македонија мирно стои „помеѓу“ Европа и „српскиот свет“. Земјата веќе е изложена на силно политичко, медиумско, економско и културно влијание од Белград, зад кое јасно се препознаваат и интересите на Кремљ во регионот. Тоа влијание не се шири само преку партиски сојузништва и официјални средби, туку и преку медиумски наративи, пропаганда, историски ревизионизам, верски и културни структури, бизнис-мрежи и континуирано поткопување на довербата во Европската Унија и демократскиот Запад.
„Српскиот свет“ не е невина културна или идентитетска платформа, туку политички проект за регионална доминација, зависност и контрола. Во Северна Македонија, неговото влијание се препознава во нормализирањето на авторитарниот модел на владеење, во преземањето на белградските пропагандни матрици и во растечката толеранција кон руските позиции и интереси.
Учесниците разговараа и за пошироката општествена криза, како што се слабеењето на институциите, партизацијата, растечката политичка неодговорност, притисоците врз медиумите, националистичката мобилизација и систематското производство на страв, поделби и непријатели. Изолацијата, беше нагласено, не е несакана последица од лоша политика. Таа сè повеќе изгледа како политичка цел, затоа што изолираната држава, со слаби институции и дезориентирани граѓани, полесно се контролира.
Изборот пред Северна Македонија затоа не е само меѓу Брисел и Белград. Тоа е избор меѓу демократска и заробена држава, меѓу европски стандарди и авторитарна самоволност, меѓу суверенитет и зависност.
Европската интеграција подразбира реформи, одговорност и ограничување на моќта. „Српскиот свет“, потпрен врз руското влијание, нуди токму спротивното – власт без контрола, институции без автономија, медиуми без слобода и општество заробено во национализам, пропаганда и страв.
Северна Македонија не може бесконечно да глуми дека се движи кон Европа, додека политички, институционално и информациски сè повеќе се оддалечува од неа.
Дебатата помогна да се именуваат процесите што предолго се прикриваат зад дипломатски фрази и политички изговори. Од СДА Македонија најавија продолжување на јавната расправа преку нови настани на овие и сродни теми.
Медиумската продукција на настанот е на ЦИВИЛ МЕДИА.
Д. Муратов
