И-ХИ Тинк Тенк, нов истражувачко-аналитички центар посветен на етичката и хумана примена на вештачката интелигенција (ВИ), вчера го промовираше својот прв позициски документ под наслов „ВИ – Меч со две сечила“.
Документот ја истражува деликатната рамнотежа помеѓу иновациите и огромните потенцијали водени од ВИ и социо-економските нарушувања што таа може да ги предизвика.
На промоцијата беа истакнати и објаснети сите позитивни трендови поврзани со оваа моќна технологија – од примената во образованието и медицината, преку роботиката и економскиот импакт, до напредокот во науката и истражувањето. Дебатата отвори и длабоки теми од општествен, социјален, правен и филозофски карактер, со особен фокус на заштитата на човековите права и слободи.
Во позицискиот документ се анализираат потенцијалите, ризиците и можните регулаторни решенија за ВИ во Северна Македонија. Документот ја нагласува потребата од балансиран пристап – искористување на предностите на технологијата, но и заштита од социо-економските нарушувања кои таа може да ги предизвика.
Според И-ХИ, вештачката интелигенција на среден рок од 5-10 години може да донесе значителен напредок, но без соодветни механизми, таа исто така носи ризик од масовни отпуштања и зголемување на социјалните нееднаквости, манипулација со информации и влијание врз демократијата, недоволна регулација што би овозможила злоупотреба во економијата и политиката.
„Трансформативната, па дури и дисруптивната моќ на вештачката интелигенција веќе носи предизвици, особено во светот, каде што се нарушува пазарот на работна сила (видливо кај техничките струки) но и овде, кај нас, на пример кај социјалните медиуми, вели Валентин Нешовски, Претседател на Тинк-тенкот И-ХИ.
Решенијата: Што препорачува И-ХИ?
За да се минимизираат ризиците, а да се искористат придобивките на ВИ, И-ХИ Тинк-Тенк предлага:
– Воведување национална стратегија за ВИ со јасни правни рамки
– Поддршка за образовни реформи кои ќе подготват идни генерации за дигиталната ера
– Социјална заштита за работници погодени од автоматизацијата, вклучувајќи дискусија за универзален основен приход
– Етички стандарди за употреба на ВИ во јавниот сектор, медиумите и индустријата
– Преземање мерки за борба против дезинформации и злоупотреба на ВИ во политички цели
– Создавање независно тело за мониторинг и надзор врз употребата на ВИ
„Вештачката интелигенција не е само прашање на технолошки напредок, туку и на општествена одговорност. Без внимателно планирање, може да се создадат нови форми на социјална нееднаквост и манипулација“, велат од И-ХИ.
И-ХИ Тинк-Тенк планира да соработува со експерти, владини институции, граѓански организации и лидери во индустријата за да помогне во развојот на регулаторна рамка која ќе осигура дека ВИ ќе им служи на граѓаните, а не обратно.
Организацијата исто така ќе спроведува истражувања, ќе организира јавни дебати и ќе учествува во креирање на политики за безбедна, фер и одржлива имплементација на ВИ.
„Но ВИ не е непријател – напротив, тоа е најмоќната алатка што човештвото ја има создадено. Прашањето е: дали ќе ја искористиме за градење похумано општество или ќе дозволиме таа да ги обликува правилата без наша контрола?
Токму затоа го формираме овој Тинк-Тенк – да поттикнеме јавна дебата и да влијаеме кај носителите на одлуки. Наместо да се разбудиме во свет каде што ВИ ќе пишува закони човештвото се уште може да ги диктира условите“, велат од И-ХИ.
„Имаме добар тим од составен од луѓе кои се врвни во своите области. Петте оснивачи се стручњаци во своите области со над дваесетгодишно искуство и тоа во политичките науки, стратешките комуникации, информациските системи, дизајнот на процедури и развој на софтвер, до употребата на нови технологии во дизајнот и меѓународен стратешки развој во бизнис секторот. Мислам дека може да помогнеме“, вели Нешовски.
