ДЕХРАН МУРАТОВ
Во нашата држава, за еден џоинт можеш да завршиш во притвор, со кривична пријава и секако неизбежен јавен линч. За над 40 тони марихуана (иако таа бројка постојано се менува како на берза) пронајдени во легални фирми и погони, плус уште пет тони откриени во Србија – засега кај нас нема виновници, (освен тројца уапсени во Србија), нема имиња и нема одговорност. Само (партиски) соопштенија и „истрагата е во тек“.
Заплената на над 40 тони марихуана во Северна Македонија и паралелната афера со пет тони дрога во Србија отворија повеќе прашања отколку одговори. Јавноста слуша дека акцијата е „најголема досега“, дека институциите „постапуваат“, дека истрагата „е во тек“. Но истовремено, никој не дава јасен одговор на клучното прашање – како е можно десетици тони марихуана да се произведуваат под државни лиценци, а државата со години да не забележи дека нешто не е во ред? Да не беше акцијата во Србија, кај нас овој бизнис и денес ќе си течеше тивко и легално.
Официјално, станува збор за канабис за медицинска употреба. Неофицијално, бројките не се поклопуваат, трасите водат надвор од земјата. Ако тоа е така, тогаш проблемот не е само во поединечни компании или „неодговорни сопственици“, туку во надзорот и контролата.
Секојдневно читаме во полициските билтени за акциите на полицијата кои приведуваат лица за поседување на неколку грама марихуана. Тоа ни дава впечаток дека нашата полиција е добро обучена да открие дури и еден џоинт, освен ако со тони марихуаната се чува(ла) во некои магацини.
Политичките реакции, очекувано, се претворија во меѓусебни обвинувања. Власта ја префрла вината на претходните гарнитури, опозицијата прашува како токму сега, под капа на актуелната власт, дрогата непречено ја минала границата. Но, граѓаните имаат право на поинаков одговор – не партиски, туку институционален. И на крај исчезнува клучното прашање: кој ќе одговара? Не кој ќе обвини, туку кој ќе сноси последици.
Со години, под изговорот на „медицински канабис“, никнаа погони, фирми и бизниси со сериозен капитал. Државата делеше лиценци, наплаќаше такси и уверуваше дека сè е под контрола. Денес гледаме дека контролата била или фиктивна или селективна.
Ако за над 40 (+5) тони марихуана нема притвор, нема разрешувања, нема кривични одговорности во институциите што надгледувале – тогаш системот јасно кажува дека законот не е ист за сите. И додека јавноста чека одговори, останува чувството дека повторно ќе добиеме спектакл без епилог. Ова не е само полициски случај, туку тест за државата. Ако и овојпат завршиме со фотографии и видеа од запленета дрога, а без имиња, функции и одговорност, тогаш пораката е јасна – законот важи за џоинтот во џеб, но не и за тоните во магацин.
