Трилатералниот самит во Белата Куќа, чиј домаќин е американскиот претседател Доналд Трамп, се одржа веднаш по средбата со претседателот на Украина, Володимир Зеленски. На самитот, освен Трамп и Зеленски, учествуваа и претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен, британскиот премиер Кеир Стармер, францускиот претседател Емануел Макрон, германскиот канцелар Фридрих Мерц, финскиот претседател Александер Стуб и генсекот на НАТО Марк Руте.
Целта на овој самит беше да се искаже колективна европска поддршка за Украина и да се поддржат преговорите за мир. Сите европски лидери му искажаа благодарност на Трамп за неговите „мировни напори“.
Новинските агенции ја опишаа средбата како европски консензус и недвосмислен „обединет фронт за Украина“, со акцент на тоа дека нејзината безбедност е есенцијална за стабилноста во Европа. Фон дер Лајен уште еднаш потврди дека ЕУ ќе продолжи да ја поддржува Украина сѐ додека е потребно. Таа посебно се осврна, не само како претседателка на ЕУ, туку и „како мајка и како баба“ на киднапираните украински деца, велејќи дека сите треба да се вратат во своите семејства. Руте кажа дека „сега топката е во дворот на Путин“. Мерц и Макрон истакнаа дека Русија мора веднаш да прекине со огнот, за да покаже дека е спремна за мир.
Клучни поенти
- Европско единство зад Украина: Присуството и изјавите на европските лидери јасно го означија континуитетот на европската поддршка: „Никогаш не сте сами.“
- Повик за „справедлив и траен мир“: ЕУ и НАТО поставија заеднички тон – потребен е мир кој ќе гарантира безбедност за Украина и за целиот континент.
- Прекин на агресијата и притисок врз Путин: Како што рече Марк Руте, „топката е во дворот на Путин“ – Европа и САД ги расчистуваат аспирациите: мирно решение се очекува од Русија.
- Поддршка без временски лимит: Како што потенцираше фон дер Лајен: „Нема да престанеме да ве поддржуваме сѐ додека е потребно.“
- Темпирана дипломатска координација: Средбата се случи брзо и необично од организациски аспект, што покажува готовност и мобилизација од европските лидери да го поддржат Зеленски во Вашингтон.
На прес-конференцијата по трилатералната среба, Трамп не објави гаранција во стилот на Член 5 за солидарност и колективна одбрана во рамките на НАТО; тој ја употреби формулацијата „многу добра заштита“ и рече дека термините во стилот на Член 5 не биле дискутирани во таа средина. Сепак, Член 5 се појавува во забелешките на помошниците и лидерите на ЕУ во комуникацијата со медиумите, но не како формален исход од трилатералниот состанок.
Како и да е, трилатералната средба го крена европското единство во поддршката на Украина на ново ниво. Со силни, јавно изразени изјави, европските лидери го потврдија својот став: Украина нема да биде отфрлена или изоставена. Ова беше јасна порака кон Кремљ дека светот не е подготвен да ја напушти Украина.
Џ. Д.
