Тужбите за навреда и клевета и понатаму остануваат средство за замолчување на неистомислениците, при што најчеста мета се новинарите и медиумите! Во период од 2013 до 2016 година, се покренати 173 тужби против новинарите, но нема точен податок колку тужби се пресудени во корист на тужителите. Ова беше кажано на презентацијата на заклучоците од извештајот на Здружението – Центар за истражувачки новинарство Scoop – Македонија, што се одржа денеска во ЕУ Инфо центарот во Скопје.
Во извештајот се вели дека оваа „практика придонесува кон влошување на состојбата со медиумската слобода во Република Македонија, при што се зголемува нивото на цензура и самоцензура кај медиумите и новинарите“.
Според резултатите од истражувањето, политичарите често се јавуваат како тужители на новинарите, но и на нивните политички противници.
Александар Божиновски од СКУП Македонија рече дека истражувањето траело шест месеци и било поделено на три тематски области. Тој истакна дека за подетално истражување е потребно повеќе време, бидејќи институциите си ја префрлаат одговорноста.
„За некој податок се чека и по 30 дена, и ако те префрлуваат на неколку институции на кои ќе им треба по 30 дена да ти одговорат, истражувањето ќе се заврши после неколку години“, додаде Божиновски.
Даниела Трпчевска, членка на истражувачкиот тим, рече дека во текот на истражувањето се добиени податоци од 26 судови во земјава, кои Центарот СКУП Македонија ги побарал според Законот за слободен пристап до информации.
„Во периодот од 2011 до 2016 година, поднесени се над 1.800 тужби во судовите во земјава. Од нив, околу 1.000 се покренати во 2011 и 2012 година, пред декриминализацијата на навредата и клеветата, по што бројката на тужби опаѓа“, рече таа.
Новинарката Ангела Петровска денеска истакна дека информациите кои ги доставиле судовите биле корисни и помогнале во подготовката на истражувањето, а дека голем дел од податоците се црпени и од јавно објавените пресуди на Интернет, на веб – страниците на основните и апелационите судови.
„Имавме и случај кога на едно од барањата, место од службен е-меил, ни пристигна порака од пoвратен меил од којшто ни бараа одговор – зошто ни се потребни бараните информации. Во тој случај, се повикав на Законот за слободен пристап до информации од јавен карактер, каде што стои дека барателот не мора да го образложи барањето, но е потребно да наведе дека се работи за барање за пристап до информации, по што ги добив бараните податоци“, рече Петровска.
Инаку, ова истражување e поддржано преку проектот „Истражувачко новинарство – чувар на демократијата и човековите права“, кој e финансиран од Европската унија и пд Амбасадата на Британија во Скопје, а имплементиран од Центарот за управување со промени (ЦУП) и Институтот за човекови права (ИЧП).
Дехран Муратов
