Во интервју за DW-проектот #вТРЕНДde, социологот Игор Јаковенко ја анализира актуелната руска власт како бирократска мафијашка корпорација, детално разликувајќи ја од сталинистичкиот тоталитаризам. Јаковенко нагласува дека историската пасивност на рускиот народ и криминалните структури во безбедносните служби се клучните столбови на путинизмот, предвидувајќи дека победата на Украина ќе го забрза колапсот на Руската Федерација.
Разговорот го водеше Константин Егерт, истакнат руски новинар, надворешнополитички коментатор и водител на Дојче Веле (DW), познат по своите остри анализи за Кремљ.
Игор Јаковенко е истакнат руски социолог, новинар и поранешен пратеник, познат како остар критичар на режимот на Путин. Тој е поранешен генерален секретар на Сојузот на новинари на Русија и поранешен директор на Руската академија за печат. Поради неговите јавни ставови против војната во Украина и Кремљ, тој живее во егзил и е прогласен за „странски агент“ од страна на руските власти.
Јаковенко e силен медиумски поддржувач за воена помош на Украина, користејќи ги своите социјални мрежи и преноси за собирање финансиски средства преку платформи како Patreon и PayPal. Тој јавно застапува став дека Украинските вооружени сили се единствениот ефективен отпор против режимот на Путин и постојано лобира пред западните влади за итна и масовна испорака на тешко вооружување.
КОНСТАНТИН ЕГЕРТ / DW: Може ли да се каже дека со доаѓањето на Путин на власт, КГБ го доби она што сакаше да го добие на самиот крај на Советскиот Сојуз?
ИГОР ЈАКОВЕНКО: Мислам дека не. Кога Владимир Путин дојде на власт, првото нешто што го направи беше да ја земе главата на министерот за внатрешни работи Владимир Рушајло. Во тоа време, Министерството за внатрешни работи беше повлијателна структура од ФСБ (Федералната служба за безбедност – наследник на КГБ) и беше над неа. ФСБ, поделена на неколку делови, беше понижена. Путин ја врати претходната ситуација – КГБ стоеше над Министерството за внатрешни работи. Сега е тоа една од најслабите во структурите на моќ на владата, тие се нарекуваат „слаби“, ги понижија.
Но, целосна бесмислица е што сега моќта е во рацете на ФСБ, бидејќи во нашата земја имаме режим на еден човек. Власта ја држи Путин. Кога доаѓа на состанок на ФСБ, тој доаѓа кај своите подредени. Сите тие се негови подредени.
ЕГЕРТ: Многумина го споредуваат Путин со Сталин – токму затоа што режимот е на еден човек. Колку е фер оваа споредба?
ЈАКОВЕНКО: По 1917 година, имаме два режима на еден човек – оној на Сталин и оној на Путин. Но, тука завршуваат сличностите, бидејќи под Сталин, работите не се правеа за пари. Да, тој беше измамник, како секој болшевик, но не го правеше тоа за себе, туку за партијата. Сега Путин го прави тоа за себе, станува збор само за пари. Ова е личност која многу го сака животот во сите негови манифестации.
До степен до кој постои сталинизам кај Путин, тој е многу „лесен“. И тој би сакал да има Гулаг, но режимот е многу слаб. Само што општеството е сосема поинакво. Сталин се потпирал на општество од поранешни селани кои се преселиле во градот. А на Путин не му е потребен Гулаг од таков обем, бидејќи денес апсењето на едно лице брзо станува познато на целата земја. Путин влева страв со апсење на едно лице. А под Сталин, истиот ефект беше постигнат со апсење на неколку десетици илјади. Тоа е разликата. И тоа, се разбира, зборува само за себе.
Нема идеологија кај Путин, постои само митологија. Разликата е во тоа што идеологијата се однесува на иднината, а митологијата на минатото. Тоа е, Путин нема визија за иднината.
Што е „рускиот свет“? Тоа е нешто што некогаш постоело во минатото. Затоа тој постојано бара нешто во историјата… тој се занимава со минатото, а сталинизмот се занимаваше со иднината. Тоа беше моќна идеологија. Но, ситуацијата во која се наоѓаме сега постепено стана неизбежна. Путин е руската верзија на фашизмот.
ЕГЕРТ: На социјалните мрежи повикувате на донации за Легијата на слободата на Русија и на беспилотни летала за украинската армија. Дали разбирате дека сте мал исклучок дури и меѓу малцинството противници на сегашниот режим?
ЈАКОВЕНКО: Само што за мене ситуацијата е исклучително јасна. Во моментов се води војна и политичкото самоопределување е многу едноставно – или сте на страната на Русија или на страната на Украина и сакате Русија да биде поразена. А јас сакам Русија да биде поразена. Потоа собирате пари за да им помогнете на вооружените сили на Украина…
ЕГЕРТ: Дали го сакате поразот на Русија од чисто етички причини, односно затоа што има агресор и жртва на агресија? Или мислите дека тој пораз ќе ѝ користи на Русија?
ЈАКОВЕНКО: Прво, тргнувам од фактот дека во оваа војна мора да се поддржи вистинската страна. Вистинската страна е Украина. Затоа го сакам поразот на Русија. Тоа е првото. И второ, мислам дека Русија во нејзината сегашна форма, како империјална структура, нема иднина. Во иднина нема да има прекрасна Русија, убеден сум во тоа. Едноставно, целото мое 50-годишно искуство во проучувањето на социологијата на Русија покажува дека во овие огромни граници нема да има прекрасна Русија.
ЕГЕРТ: И каква врска има големината со тоа? Канада е огромна земја. Ни САД не се мали…
ЈАКОВЕНКО: Да, тоа е вистина. Но, Русија е империја. САД никогаш не биле империја, Канада никогаш не била империја. Русија е создадена како резултат на освојувања… И кога, се надевам со помош на многу и разни напори, Украина ќе победи, а Русија ќе претрпи пораз, ќе започне процес на распаѓање, како што беше во 1917 година.
ЕГЕРТ: Зошто? Самиот рековте дека народот не е поданик. Тогаш кој ќе се грижи за тоа, кој одеднаш ќе го направи тоа?
ЈАКОВЕНКО: Во моментов, Путин е во ситуација на тежок воен пораз – резултатот е катастрофален. Затоа што, прво – милион зомбија кои се навикнати да убиваат за големи пари, кои сега се на фронтот и убиваат Украинци за многу пари, ќе останат без работа и ќе нападнат, како во 1917 година. На крајот на 1916 година, целата оваа руска армија се влеа во Петерсбург и Москва и со своите бајонети всушност ја донесоа прво револуцијата, а потоа и државниот удар.
Што е руската армија? Половината се платеници, а другата половина се криминалци. Еве ја оваа злокобна маса, проткаена со омраза, навики и вештини на убивање, ќе ја нападне Русија. И ова ќе биде пострашно од 1917 година. И ниедна моќ нема да опстане.
ЕГЕРТ: Според вас, Советскиот Сојуз сè уште не се распаднал целосно?
ЈАКОВЕНКО: Секако. Империите не преживуваат во 21 век. Австроунгарската Империја, Отоманската Империја, Британската Империја, другите империи – тие се распаднаа на различни начини, но сите се распаднаа. Руската Империја преживеа многу долго време. Таа веќе се обиде да се распадне двапати – во 1917 година и во 1991 година. Сепак, сега е на работ на распад. А Путин значително го забрза овој распад – на 24 февруари 2022 година.
Извор: DW на руски
Избор и превод: Љубомир Костовски / Глобус
