Исланд со децении успешно балансираше меѓу Европа и независноста. Иако географски и културно е дел од Европа, оваа островска држава никогаш немаше силна желба да стане членка на ЕУ. Главните причини беа зачувувањето на суверенитетот и контролата врз рибарството — една од најважните економски гранки во земјата.
Но, според анализа на Њујорк Тајмс, глобалните безбедносни промени и изјавите на американскиот претседател Доналд Трамп за Гренланд предизвикале сериозен пресврт во расположението на Исланѓаните.
Премиерката Криструн Фростадотир изјавила дека „кризата околу Гренланд удрила во чувствителна точка“, особено по шпекулациите и коментарите од американски политичари кои ја довеле во прашање безбедноста и стабилноста на регионот.
Исланд, кој има околу 400.000 жители, сега се движи кон можен референдум уште во август, на кој граѓаните би се изјасниле дали земјата да започне официјални преговори за членство во ЕУ.
Доколку граѓаните дадат зелено светло, процесот би траел со години и би завршил со ново гласање за конечен договор со Унијата.
Самото отворање на ова прашање претставува голема промена во исландската политика, бидејќи со години мнозинството граѓани беа скептични кон полноправно членство.
Исланд нема сопствена армија и традиционално се потпира на НАТО и на безбедносниот договор со САД. Но, според аналитичарите, сè поголемата неизвесност околу иднината на НАТО и американската политика ги тера Исланѓаните да размислуваат за дополнителни безбедносни гаранции.
Иако ЕУ не е воен сојуз, европските држави сè повеќе разговараат за заедничка одбрана, особено по руската инвазија врз Украина и растечките геополитички тензии.
Во март, Исланд веќе потпиша партнерство за безбедност и одбрана со ЕУ, што многумина го гледаат како чекор поблиску до членство.
Њујорк Тајмс оценува дека Исланд не е единствен. По руската инвазија врз Украина, Шведска и Финска се приклучија на НАТО, а и во Норвешка повторно се отвора дебатата за членство во ЕУ. Во исто време, Гренланд се доближува до Данска, а Фарските Острови ги стопираа разговорите за поголема автономија.
Извор: Њујорк Тајмс
Подготви: Б. Ј.
