МЕДИУМСКА ОПСЕРВАТОРИЈА | ЦИВИЛ
Српските власти донесоа контроверзна одлука за протерување на италијанскиот истражувач Масимо Морати, истакнат експерт за човекови права и слобода на медиумите, истовремено изрекувајќи му едногодишна забрана за влез во земјата. Овој радикален потег предизвика брза и жестока реакција од водечките меѓународни новинарски здруженија, кои го оценија како сериозна закана на државно ниво за слободата на изразување и демократските процеси во Србија.
Детали за одлуката на српското МВР
Според информациите објавени на Платформата за безбедност на новинарите при Советот на Европа, Министерството за внатрешни работи на Србија на 4 септември 2026 година го одбило барањето на Морати за продолжување на дозволата за престој. Нему му било наложено да ја напушти територијата на државата во рок од 15 дена од приемот на известувањето, при што му била изречена и забрана за повторен влез во траење од една година.
Во објавеното предупредување од Советот на Европа не се наведени конкретни детали за правната основа ниту пак образложението на српските власти за ваквата драстична мерка. Сепак, пријавата поднесена од меѓународните здруженија сугерира дека протерувањето е директно поврзано со неговата новинарско-истражувачка работа, особено со неговото континуирано известување за политичката и медиумската ситуација во Србија.
Кој е Масимо Морати?
Масимо Морати е угледен истражувач и експерт за човекови права, кој повеќе од 20 години работи во балканскиот регион, а во континуитет живееше во Србија. Тој е виш соработник-истражувач во италијанската организација Osservatorio Balcani e Caucaso Transeuropa (OBCT), која ги следи политичките, општествените и медиумските процеси во Југоисточна Европа.
OBCT е исто така дел од конзорциумот на Механизмот за брз одговор за слободата на медиумите (MFRR). Во март 2026 година, токму Морати учествуваше во заедничката набљудувачка мисија на MFRR во Белград, чиј критички извештај за состојбата со медиумите беше објавен во јули оваа година.
Меѓународната заедница бара одговори
Случајот веднаш беше пријавен како предупредување од највисок степен пред Советот на Европа. Пријавата заеднички ја поднесоа Европската федерација на новинари (EFJ), Меѓународната федерација на новинари (IFJ), Репортери без граници (RSF), Меѓународниот институт за печат (IPI) и Глобалниот форум за развој на медиумите (GFMD).
Овие организации директно побараа од српските власти да дадат јасно правно и фактичко образложение за одбивањето на дозволата за престој на Морати. Меѓународната заедница инсистира да се разјасни дали неговите активности за заштита на медиумските слободи и неговите анализи за прашања од јавен интерес имале влијание врз одлуката на безбедносните институции. Тие бараат гаранции дека сите ограничувања кон странските новинари ќе се применуваат транспарентно, пропорционално и без дискриминација.
Контекст: Влошување на медиумските слободи
Овој инцидент се надоврзува на најновиот извештај на Парламентарното собрание на Советот на Европа за функционирањето на демократските институции во Србија. Во извештајот јасно е нотирано дека државата бележи еден од најголемите броеви на предупредувања за загрозување на медиумите во цела Европа. Извештаите континуирано изразуваат длабока загриженост за притисоците, застрашувањата и нападите насочени кон независните новинари, медиумските работници и претставниците на граѓанското општество во земјата.
ЦИВИЛ МЕДИА | Текстот е објавен под лиценцата Creative Commons Attribution 4.0 International – CC BY 4.0. Дозволено е преземање и објавување со задолжителна атрибуција, наведување на изворот и активен линк до оригиналната објава.
Лагите и насилството се штитат со гушење на независните медиуми и граѓански организации.
Дајте го својот придонес СЕГА.
