По убедливата победа на Алтернатива за Германија (АфД) на покраинските избори во Саксонија-Анхалт, политичкото внимание во Германија утрово е насочено кон прашањето дали и како може да се формира влада. Според прелиминарните официјални резултати, АфД освои 43,8 проценти од гласовите и 39 од вкупно 83 места во покраинскиот парламент, но остана три мандати под апсолутното мнозинство од 42 пратеници.
ЦДУ на актуелниот премиер Свен Шулце претрпе историски пораз и заврши со 17,2 проценти и 15 пратеници. СПД освои 9,3 проценти, Зелените 8,9, Левицата 8,6, а Сојузот Сара Вагенкнехт (БСВ) со 5,3 проценти успеа да го помине изборниот праг и добива пет пратеници. Токму тие пет мандати можат да бидат пресудни во обидите за формирање мнозинство.
Политичката аритметика е исклучително сложена. АфД располага со 39 пратеници, додека ЦДУ, СПД и Зелените заедно имаат само 31. Дури и со осумте пратеници на Левицата, овој блок би стигнал до 39 места, исто колку и АфД. Без БСВ или без поддршка од друга страна, ниту еден од двата табора нема мнозинство.
Првите важни одлуки денеска се очекуваат во ЦДУ. Свен Шулце најави дека ќе учествува на состанокот на федералното раководство на партијата во Берлин, а подоцна и на седница на покраинското раководство во Саксонија-Анхалт. Тој рече дека ќе претстави „предлог за понатамошната постапка“, но не откри дали тоа ќе вклучува и кадровски последици по катастрофалниот изборен резултат.
Притисокот врз Шулце веќе расте. Поранешната министерка за образование Ева Фојснер побара негово повлекување од функцијата претседател на покраинската ЦДУ, додека младинската организација на партијата бара оставка од целото покраинско раководство. ЦДУ не освои ниту еден од 41 директен мандат, додека кандидатите на АфД победија во 38 изборни единици.
Паралелно, БСВ испраќа сигнали дека е подготвен да разговара и со АфД. Претставникот на партијата Томас Шулце изјави дека БСВ „ќе разговара со сите партии“, вклучително и со АфД, и дека за нив таканаречениот „заштитен ѕид“ кон партијата не е пресуден. Тој посочи дека постојат допирни точки околу политиката кон Русија, санкциите и цената на енергијата, но нагласи и значајни разлики, особено во образованието и економско-социјалната политика.
Сепак, засега нема потврдени формални коалициски преговори меѓу АфД и БСВ. АфД-кандидатот за премиер Улрих Зигмунд во текот на изборната ноќ го отфрли предлогот на БСВ за надпартиски премиер кој би владеел со променливи парламентарни мнозинства. По изборите, раководството на АфД тврди дека партијата добила јасен мандат да се обиде да формира влада.
Уште почувствително за ЦДУ е прашањето за односот со Левицата. Нејзината покраинска лидерка Ева фон Ангерн изјави дека е подготвена да помогне при избор на премиер од ЦДУ доколку тоа е потребно за да се спречи АфД да ја преземе владата. Таа нагласи дека таквата одлука ја гледа како прашање на заштита на демократијата и малцинствата.
И шефицата на пратеничката група на Левицата во Бундестагот, Хајди Рајхинек, рече дека партијата е отворена за разговори со ЦДУ под одредени услови и порача дека сега „топката е кај Унијата“.
Федералниот лидер на ЦДУ и германски канцелар Фридрих Мерц пред изборите категорично отфрли заедничка влада или заедничка владина програма и со АфД и со Левицата. Сепак, остави простор за модел во кој малцинска влада би барала различни мнозинства во парламентот за одделни закони, слично на искуствата во други источногермански покраини.
Тоа може да стане една од најреалните опции доколку ЦДУ сака да остане на чело на владата без формална коалиција со Левицата.
По изборите во Саксонија-Анхалт следи нова сложена фаза. АфД убедливо победи, но нема доволно гласови самостојно да владее. БСВ располага со петте мандати што можат да ја променат рамнотежата, додека ЦДУ денеска мора истовремено да решава кој ќе ја води партијата и до каде е подготвена да оди за да спречи влада предводена од АфД.
ЦМ Деск
