Еден од трите доминантни наративи на албанскиот блок во пресрет на локалните избори се ЕУ интеграциите. Како што се вели во анализата на Дијана Тахири „Албанскиот политички кампус во пресрет на локалните избори: Меѓу наративите и политичкиот прагматизам“, се и прашањата за јазичните и институционалните права кои се користат за мобилизација на гласачкото тело.
ДУИ редовно ја користи рамката „чувар на мултиетничноста“ и реагира на инциденти и институционални празнини; овој наратив ѝ носи видливост кај нејзиното јадро (стабилно членство), особено кога државните реакции се перципираат како бавни или млаки. Во меѓувреме, расправите околу примената/преиспитувањето на Законот за употреба на јазиците и повремени етнички тензии, го држат прашањето високо на агендата и за власта и за опозиција во албанскиот политички блок.
Клучен ефект за кампањата: темите околу јазикот, застапеноста и реакцијата на институциите ќе бидат „турбо-наратив“ пред локалните избори, каде што локалните администрации директно се мерат по услуги и инклузија.
Изгубената битка за балансерот: Еден од најконтроверзните чекори на новата влада на Христијан Мицкоски, со поддршка од коалицискиот партнер ВЛЕН, беше укинувањето на таканаречениот „балансер“ – административна алатка што ја гарантираше правичната застапеност при вработување во јавниот сектор според етничка припадност. Балансерот беше воведен како директна институционална имплементација на Охридскиот рамковен договор, со цел да се надмине историската нерамнотежа во застапеноста на етничките заедници, особено на помалите.
Иако во изминатите години оваа алатка беше често злоупотребувана – со фиктивни податоци, манипулации во конкурси и клиентелизам – таа сепак остануваше симбол и практичен механизам за етничка рамноправност. Оттаму, одлуката за укинување се перципира како удар врз еден од клучните столбови на Охридскиот договор.
Реакциите во албанската јавност беа остри. Многумина го обвинија ВЛЕН за политичка неспособност и отстапување од ветувањата дека ќе ги заштитат правата на Албанците, додека кон ДУИ се упатени критики дека и во нивниот долгогодишен мандат не успеале да го реформираат балансерот и да ја спречат неговата злоупотреба.
Ова прашање не е само административно, туку и суштински тест за тоа дали постои политичка волја да се задржат и подобрат постоечките механизми на мултиетничка рамнотежа.
