Преговорите за климатските промени на Обединетите нации „повеќе не се соодветни за целта“ и имаат потреба од итен ремонт, рекоа клучни експерти, вклучително и поранешен генерален секретар на ОН и поранешен шеф на ОН за климата, пишува Би-би-си.
Во писмото до ОН, високи личности велат дека земјите не треба да бидат домаќини на разговорите доколку не го поддржат исфрлањето од фосилната енергија.
Оваа недела, азербејџанскиот претседател им рече на светските лидери собрани во неговата земја за COP29 дека природниот гас е „подарок од Бога“ и дека не треба да се обвинува за неговото изнесување на пазарот. Тоа се случи неколку дена откако Би-Би-Си објави дека висок азербејџански функционер се чини дека ја искористил својата улога во COP за да организира состанок за да разговараат за потенцијалните договори за фосилни горива.
Разговорите за климата на ОН постигнаа значителен напредок во последниве години, и покрај фактот дека е потребен едногласен договор меѓу речиси 200 земји за да се преземе акција.
Парискиот договор за климата, потпишан во 2015 година, прикажува долгорочен план за зауздување на порастот на температурите, бидејќи земјите се стремат да го задржат тој пораст под 1,5 Целзиусови степени овој век.
Тие, исто така, се согласија на транзиција од фосилните горива во енергетските системи и тројно зголемување на обновливата енергија до 2030 година.
Но, иако авторите на ова писмо ги препознаваат овие достигнувања, тие сметаат дека бавниот процес на КОП „повеќе не е погоден за целта“ во справувањето со климатската криза која брзо се движи.
„Неговата сегашна структура едноставно не може да ја испорача промената со експоненцијална брзина и размер, што е од суштинско значење за да се обезбеди безбедно климатско слетување за човештвото“, велат неговите потписници. Меѓу нив се поранешниот генерален секретар на ОН, Бан-Ки Мун, поранешната шефица на климата на ОН Кристијана Фигуерес и поранешната претседателка на Ирска Мери Робинсон.
Авторите се загрижени дека тековниот процес на КОП не е во состојба брзо да направи промени или да ги принуди земјите да дејствуваат.
На минатогодишниот состанок на КОП28 во Дубаи, сите земји се согласија да „преминат од фосилните горива во енергетските системи“.
Но, 12 месеци подоцна емисиите на затоплувачки гасови се зголемија уште еднаш, за речиси 1%.
Научниците велат дека овие емисии треба да се намалат за 42% до крајот на оваа деценија за да се избегне глобално зголемување на температурата над 1,5 Целзиусови степени, што се смета за праг за многу поопасни влијанија отколку што ги гледаме во моментов.
„Планетата Земја е во критична состојба“, рече водечкиот климатски научник Јохан Рокстром, друг потписник.
„Триесетгодишните преговори дадоа многу значајни резултати“, изјави тој за програмата „Тудеј“ на Би-Би-Си.
„Тоа не го доведува во прашање процесот КОП, напротив, ни треба повеќе од кога било, но треба да преминеме во режим на акција“, рече проф. Рокстром.
ОД ОН допрва треба да го коментираат писмото.
На конференцијата во Баку, преговарачите од малите островски држави беа особено загрижени за секој обид да се промени природата на КОП, каде што сите земји се еднакви.
Тие се загрижени дека ако се донесат одлуки меѓу големите емитери на форуми како што е групата Г20 на побогати нации, нивниот мал островски глас ќе биде исклучен.
„Ние не сме дел од тие дискусии“, рече Микахи Робертсон, кој е советник на Алијансата на мали островски држави на овие разговори.
Писмото е поттикнато од зголемената загриженост за некои од земјите избрани да бидат домаќини на разговорите за КОП и нивната способност да дадат значителен напредок во борбата против зголемените температури.
Непосредно пред почетокот на последната конференција, тајна снимка го покажа главниот извршен директор на тимот КОП29 на Азербејџан, Елнур Солтанов, како разговара за „инвестициските можности“ во државната компанија за нафта и гас со човек кој се претставува како потенцијален инвеститор.
