Серија инциденти со остатоци од беспилотни летала, од кои дел биле со експлозивни полнења, ја зголемува безбедносната загриженост долж романското црноморско крајбрежје. Само во последните денови властите интервенираа кај Гура Портицеи, Костинешти, Констанца и Олимп, додека претходно романски Ф-16 уништи експлозивна морска дронa во близина на стратешкиот енергетски проект Нептун Дип.
Најновиот инцидент се случи на 26 август во летувалиштето Олимп, на романското црноморско крајбрежје.
Фрагмент од дрон бил донесен на плажата од брановите, каде што бил забележан од туристи. Поради сомнението дека објектот содржи експлозив, властите веднаш го изолирале просторот и го ограничиле пристапот до плажата.
Бил воспоставен безбедносен периметар, а преку системот RO-Alert локалното население и туристите биле предупредени да се оддалечат од зоната. Потоа пиротехничарите ја неутрализирале, односно контролирано ја детонирале експлозивната содржина. Романските власти не соопштија дека дронот бил украински, ниту пак до моментот на објавување е официјално утврдено неговото потекло.
Инцидентот во Олимп се случи само неколку часа откако сличен предмет бил забележан во близина на Касиното во Констанца. За разлика од предметот во Олимп, првичните проверки покажале дека фрагментот кај Касиното не содржел експлозив, известува Radio România Actualități.
Само неколку дена претходно, на 23 август, романските поморски EOD-тимови интервенирале во областа Гура Портицеи по пријава за сомнителен пловечки објект.
Романското Министерство за национална одбрана официјално потврди дека станувало збор за фрагмент од воздушен дрон од моделот „Гербера“, кој содржел експлозивно полнење. Објектот бил неутрализиран на лице место.
Истиот ден, во близина на Костинешти бил пронајден уште еден дрон од типот „Гербера“, но по пиротехничката проверка било утврдено дека тој не содржи експлозив.
Нептун Дип: Ф-16 уништи морски дрон со експлозив
Серијата инциденти не се ограничува само на плажите.
На 20 август, романските власти открија морски дрон со експлозивно полнење на само неколку стотини метри од работите на платформата Нептун Дип, во романската ексклузивна економска зона во Црното Море.
Во областа биле испратени два романски авиони Ф-16. Еден од нив го погодил дронот со топот, по што EOD-тим на романската морнарица го неутрализирал. Дополнителната проверка потврдила дека дронот навистина носел експлозив.
Романскиот министер за одбрана тогаш соопшти дека преку директниот комуникациски канал со украинската страна било потврдено дека морскиот дрон не бил од украинско потекло. Романскиот претседател Николае Дан го обвини Русија за инцидентот, додека Москва не презела одговорност. Европската комисија, пак, го оцени настанот како дел од ескалација на заканите и го опиша поширокиот контекст како хибридна војна.
Остатоци од летала и експлозивни направи веќе не се појавуваат само во непосредна близина на романско-украинската граница. Тие се појавуваат долж значителен дел од црноморското крајбрежје – од областа на делтата на Дунав и Гура Портицеи, преку Костинешти и Констанца, до јужните туристички летувалишта.
Според податоците презентирани на романската парламентарна Комисија за одбрана на 25 август, во зоната на одговорност на романските сили – вклучувајќи го копното, делтата на Дунав и Црното Море – биле регистрирани 129 дронови или остатоци од дронови, додека биле забележани и 11 поморски дронови кои биле уништени или експлодирале.
Романските власти истовремено продолжуваат да издаваат RO-Alert предупредувања во северниот дел на земјата при руски напади врз украински цели во близина на границата.
Црното Море како нова безбедносна линија
Романија е членка на НАТО и има директна граница со Украина долж Дунав, додека нејзиниот брег излегува на западниот дел од Црното Море. Поради тоа, руско-украинската војна веќе не се набљудува само како конфликт „во соседството“.
Романскиот воздушен простор во текот на годината повеќепати беше ставен под зголемен надзор поради руски напади врз украински цели во близина на границата. Во такви ситуации се активираат романски и сојузнички борбени авиони, а населението во ризичните области добива RO-Alert пораки.
Во јули, на пример, романски Ф-16 пресретнал и соборил дрон кој неовластено навлегол во романскиот воздушен простор во близина на границата со Украина.
Туризмот и безбедноста во ист простор
Најголемиот предизвик за Романија е што безбедносните инциденти се случуваат во област која во летните месеци е преполна со туристи.
Плажата во Олимп мораше да биде евакуирана и затворена поради фрагмент кој можел да содржи експлозив. Во други случаи, специјализирани воени тимови мораа да интервенираат во морето или во близина на инфраструктура од критично значење.
Тоа создава нов тип ризик: просторот кој е наменет за туризам, трговија и енергетски развој истовремено станува простор на воена и безбедносна активност.
За Романија, затоа, прашањето веќе не е само како да се заштити воздушниот простор, туку и како да се обезбедат крајбрежјето, поморскиот сообраќај, туристичките центри и критичната енергетска инфраструктура.
НАТО на источното крило под дополнителен притисок
Инцидентите го зголемуваат значењето на сојузничката координација на источното крило на НАТО.
Романското Министерство за одбрана редовно ги информира сојузничките структури за воздушните и поморските инциденти, додека во воздушното патролирање учествуваат и сојузнички авиони.
Посебно чувствителна е заштитата на инфраструктурата како Нептун Дип, еден од најзначајните европски енергетски проекти во Црното Море. Доколку проектот започне со планираното производство, Романија треба да стане еден од клучните производители на природен гас во ЕУ.
Токму затоа, појавата на експлозивен морски дрон на неколку стотини метри од платформата претставува многу повеќе од изолиран безбедносен инцидент.
Иако засега нема индикации дека овие инциденти значат директна воена конфронтација меѓу Русија и НАТО, нивната зачестеност го зголемува притисокот врз романските институции и врз сојузничките структури да спречат случаен или намерен инцидент да прерасне во многу посериозна криза.
Подготви: Б. Ј.
