• АфД постави рекорд на национално ниво
• На анкетите е на второ место со 21%, зад опозициските конзервативци
• Поттикнати од глобалниот антимиграциски бран, добија поддршката од Маск и Џеј Ди Венс
• Другите партии ја исклучуваат можноста да владеат со неа
• Како силна опозиција, АфД може да ја поткопа идната влада
„Alice fuer Deutschland“ (Алиса за Германија) извикуваа поддржувачи додека лидерката на екстремната десница Алиса Вајдел се обрати на изборен митинг пред германскиот финансиски центар Франкфурт, далеку од традиционалното упориште на партијата Алтернатива за Германија (АфД) во источна Германија, пренесува Ројтерс.
За некои, скандирањето е провокативно. Германските медиуми и коментатори истакнаа како се потсетува на фразата „Alles fuer Deutschland“ (Сè за Германија) забранет слоган од нацистичката ера, изгравиран на бомбите на паравоените сили на Адолф Хитлер. Државниот лидер на АфД, Бјорн Хоке, е казнет поради употреба на тие зборови. Портпаролот на Вајдел негира дека има сличност.
Со околу 21 отсто пред федералните парламентарни избори во недела, АфД сè уште има статус на партија меѓу другите големи политички партии во земја каде што екстремно десничарската политика долго време носи стигма поради нацистичкото минато.
Во политиката наречена „заштитен ѕид“, партиите имаат консензус да не се здружуваат со АфД, која е под надзор на германската домашна разузнавачка служба. Овој пакт го исклучува од која било коалициска влада по изборите.
Но, партијата е охрабрена – предвидената поддршка е околу двојно поголема од онаа што ја постигна на сојузните избори во 2021 година, што ја прави втората најпопуларна партија во Германија. Минатата недела, американскиот потпретседател Џеј-Ди Венс се сретна со Вајдел во Минхен и во очигледна референца за неговото исклучување рече дека нема простор за заштитни ѕидови во демократијата.
АфД, по 12 години постоење ја раздвижи изборната дебата, ги турна конзервативците на Фридрих Мерц, кои водат на анкетите, понатаму надесно и ги поттикна главните политичари да препознаат дека разочараното гласачко тело е гладно за промени.
На пат да биде најголемата опозициска партија, аналитичарите велат дека АфД би можела да се најде себеси како чека на готовс за идната моќ и влијание.
Портпаролот на Вајдел, Даниел Тап, рече дека фразата „Alice fuer Deutschland“ е безопасна и прикладна за партија со кандидат наречен Алис, кој сака да и служи на Германија.
Роберт Ламброу, политичар на АфД во покраината Хесен, вели дека ако фразата провоцира – тоа го прави со истакнување на ограничувањата на слободата на изразување во Германија.
АфД доби нова поддршка во западните држави од гласачите фрустрирани од слабата германска економија, кои бараат ограничување на миграцијата и заситени од политичкoто забавување. Исто така, привлече помлади луѓе, за кои гласањето на крајната десница не ја носи истата стигма како кај постарите генерации.
Партијата сака да ја замени Европската унија со полабав трговски блок, да престане да ја вооружува Украина и да стави крај на германската политика на помирување за злосторствата од Втората светска војна.
Нападот со автомобил во Минхен минатата недела од страна на авганистански државјанин, во кој загина една жена и нејзината мала ќерка и беа повредени најмалку 39 лица, може да и даде поттик на АфД во последен момент.
Нови гласачи, стари стигми
„Имаме такво расположение за промени во оваа земја“, рече Вајдел, првиот кандидат на партијата за германски канцелар, пред толпата од речиси илјада и од сите возрасти.
Изборите, поттикнати од колапсот на тринасочната коалиција на социјалдемократскиот канцелар Олаф Шолц, доаѓаат во момент кога порастот на популизмот низ Европа им отежнува на државите да формираат силни влади.
Создадена во знак на протест против спасувачките пакети на еврозоната, евроскептичната АфД порасна надвор од своето срце на поранешниот комунистички Исток, каде мејнстрим партиите се помалку вкоренети, а пониските приходи и економскиот пад предизвикаа незадоволство.
Претворајќи се во антимиграциска партија по одлуката на поранешната конзервативна канцеларка Ангела Меркел да прими голем бран бегалци во 2015 година, АфД влезе во националниот парламент во 2017 година, обезбедувајќи поголемо внимание.
Денес, таа се движи високо на глобалниот бран на антимиграциско расположение и брзо ја искористи серијата напади во Германија од луѓе со мигрантско потекло.
Американскиот технолошки магнат Илон Маск во декември изјави дека само АфД може да ја спаси Германија, засилувајќи ја нејзината кампања, додека ко-шефот на АфД, Тино Чрупала беше единствениот лидер на германската партија поканет на инаугурацијата на американскиот претседател Доналд Трамп.
На митингот во Ној-Изенбург, непосредно пред Франкфурт, доминираше загриженоста за миграцијата.
„Не сакам да бидам притиснат финансиски за да ги поддржам луѓето кои доаѓаат овде и ме мразат“, рече Волфганг Хобус, 56-годишен хемиски работник, гласајќи за АфД за прв пат.
Новиот поддржувач Нико (22), кој го даде само своето име, е еден од младите гласачи на партијата кои чувствуваат дека нивната иднина е мрачна.
Постарите веќе имаат изградено нешто, имаат своја работа, своја куќа и се е добро во нивниот свет“, вели продавачот-приправник. За него не е така, додаде тој.
Идна моќ?
Огромниот број на места што АфД треба да ги освои ќе го комплицира формирањето на влада за Мерц. Изборите најверојатно ќе резултираат со непријатна коалиција на неговите конзервативци со Социјалдемократите (СПД), со повторување на последната влада на Меркел од 2017-2021 година, или парење со СПД и друга левичарска партија за да се обезбеди мнозинство.
Минатиот месец Мерц го скрши повоеното табу, потпирајќи се на гласовите на АфД за да спроведе необврзувачки предлог за заострување на имиграцијата. Некои критичари велат дека ова го скрши „заштитниот ѕид“, други велат дека заштитниот ѕид се однесува само на формирање влади. Истражувањето на анкетарот Форса покажа дека околу половина од Германците се согласуваат со Мерц да ја користи екстремната десничарска поддршка на тој начин. Сепак, тој ја исклучува можноста да влезе во коалиција со партијата.
Колку добро неговата идна влада ќе ја оживее болната економија, ќе се справи со жешките прашања како миграцијата и ќе кооптира поконзервативни политики, може да одреди дали АфД ќе го задржи или ќе го изгуби моментумот.
„Освен ако следната коалиција не обезбеди (особено во однос на трошоците за живот, инфлацијата итн.), можната победа на АфД во 2029 година (или порано) може да биде на картата“, рече Филип Кокер, политиколог од Универзитетот во Хановер.
Александар Кларксон, предавач за германски студии на Кралскиот колеџ во Лондон, рече дека конзервативците еден ден би можеле да размислат за коалиција со АфД доколку таа ја ублажи нејзината надворешна политика.
„Интересно прашање ќе биде дали АфД е способна да го направи она што го направи италијанската Џорџија Мелони или Французинката Марин Ле Пен“, рече Кларксон, „што би значело постепено да се врти на овие прашања без да се напуштат премногу внатрешни политички прашања“.
Подготви: Д. Мишев
