Српската православна црква и нејзината улога во регионот се идентификувани како главен дистрибутер на српскиот и рускиот политички притисок за спречување на демократските процеси во Западен Балкан, напиша лорд Џорџ Робертсон, поранешен генерален секретар на НАТО, во документ што го подготви со препораки до британската дипломатија за потребата таа да се позиционира во процесите во овој регион. Документот е насочен кон начин да се спречи руско-српското влијание, особено во Македонија, објави Таралеж.бг.
Денес, Русија одржува силно разузнавачко и паравоено присуство во Србија. А Белград, заедно со Белорусија, е главен снабдувач на руско и кинеско оружје за Европа. Русија и Србија рутински спроведуваат заеднички разузнавачки операции во регионот, со изразена цел да се спречи понатамошното проширување на НАТО во Западен Балкан. Белград е исто така главен транзитен центар за волонтери кои се пријавиле во руските окупаторски сили во Украина, од кои некои се регрутирани од руските разузнавачки служби. Србија е исто така дом на најголемата руска разузнавачка станица во регионот, Рускиот хуманитарен центар во Ниш. Земјата, исто така, е домаќин на комплексна мрежа од компании, граѓански здруженија и наводно културни иницијативи кои служат како параван организации за руските стратешки интереси. Низ целиот регион, Српската православна црква, исто така, делува како главен дистрибутер на српскиот и рускиот политички притисок за спречување на демократските процеси, пишува Лорд Робертсон.
Тој тврди дека излегувањето на Велика Британија од ЕУ ѝ дава на владата одредена дипломатска флексибилност што би ѝ овозможило да им помогне на своите сојузници. Имено, поради нејзината позиција надвор од ЕУ, но и членството во НАТО и Г7, Велика Британија може да игра улога на чесен посредник во помагањето во решавањето на длабоко вкоренетите спорови во Западен Балкан. Во своите препораки до британската дипломатија за македонско-бугарскиот спор, авторот на овој документ, поранешниот генерален секретар на НАТО, Лорд Џорџ Робертсон, вели:
– Значи, Велика Британија треба да понуди да посредува во спорот меѓу Северна Македонија и Бугарија за да го спречи понатамошното регресирање на Македонија и движењето кон руско-српската орбита. Тоа би можело да го направи преку медијација. Излез од ќорсокакот меѓу двете земји треба да се бара врз основа на содржината на нивниот постоечки договор од 2017 година. Велика Британија би можела да се потпре и на најдобрите практики усвоени оттогаш. Мировниот договор со Северна Ирска, особено во образованието, е добар пример. За да се поттикне напредокот, Велика Британија би можела да понуди дополнителна поддршка за аспирациите на Бугарија да се приклучи на ОЕЦД (Организација за економска соработка и развој) преку зголемување на обемот на програмите за истражување и развој. Велика Британија би можела да ги охрабри и британските инвеститори да инвестираат во Бугарија. Слични предлози треба да се достават до Северна Македонија во соработка со Франција и Германија за да се поттикне земјата кон забрзано отворање на поглавјата за пристапување кон ЕУ, што би ѝ овозможило на Северна Македонија поголем пристап до фондовите за развој на ЕУ.
Оценувајќи ги моменталните безбедносни и политички случувања во Македонија, Лорд Робертсон стравува дека Македонија се движи во руско-српската орбита.
-Сите моментално достапни анкети на јавното мислење покажуваат дека додека јавноста во Западен Балкан – со исклучок на Србија – останува посветена на интеграцијата во ЕУ (и НАТО), нивната доверба во процесот се урива. Накратко, Западниот Балкан сака да се приклучи на ЕУ и НАТО, но не верува дека ЕУ и НАТО сакаат да ги прифатат. Северна Македонија, која се појави како лидер во регионот по Преспанскиот договор од 2018 година, сега се соочува со разочарување од темпото на пристапување кон ЕУ, што доведува до растечка поддршка за националистичка агенда. Ова пак води до обновени можности за зголемено влијание од страна на Србија, Русија и Кина во таа земја.
Овој документ од 15 страници, потпишан од Лорд Робертсон, дава детална анализа на руското и кинеското влијание во регионот, наведувајќи дека од почетокот на целосната инвазија на Русија врз Украина во февруари 2022 година, Западниот Балкан е идентификуван како област на зголемена (не)директна руска агресија.
„Во Црна Гора, земја членка на НАТО од 2016 година, злонамерното влијание на режимите на Путин и Вучиќ е вкоренето на сите политички и општествени нивоа. По државниот удар во 2016 година, за кој делумно се сомнева дека го извршиле руски и српски агенти, и насилството во 2021 година што го придружуваше инсталирањето на новиот патријарх на Српската православна црква во Црна Гора, постојат сериозни загрижености за зголемено руско и српско влијание во земјата. Слично на тоа, Србија и Црна Гора станаа попатна станица за руските комерцијални интереси, првенствено оние насочени кон поткопување на санкциите против Русија“, се наведуваат овие препораки на поранешниот генерален секретар на НАТО, лорд Џорџ Робертсон, кој предлага дипломатска акција на британската дипломатија на Балканот.
Д. Мишев
