Провизија за сметката, надоместок за трансакцијата, трошок за картичката, камата за кредитот. За клиентот, банкарството е збир од услуги што го придружуваат речиси секое располагање со сопствените пари. Затоа незадоволството не се однесува само на тоа колку банките заработуваат, туку и на тоа колку нивните услуги се разбирливи, достапни и квалитетни. Редакцијата и соработниците на ЦИВИЛ МЕДИА собраа на едно место повеќе различни мислења, реакции и пораки, како од граѓаните, така и од познавачи на овој сектор.
Во реакциите се повторуваат критики за високите провизии, цената на задолжувањето и недоволната транспарентност. Формалните поплаки, пак, покажуваат дека значаен дел од проблемите се однесуваат на секојдневното функционирање на услугите.
Според извештајот на Народната банка за 2025 година, до банките и штедилниците биле доставени 2.385 поплаки — 4,1 отсто помалку отколку во 2024 година. Тоа се пријавени проблеми, а не автоматски утврдени прекршувања. Овој преглед ги обединува повторливите теми од поплаките и јавната дебата; не претставува анкетно рангирање на незадоволството.
Провизии на секој чекор
Меѓу највидливите критики е натрупувањето надоместоци. Поединечна ставка може да изгледа мала, но одржувањето сметка, плаќањата, известувањата и другите услуги создаваат вкупен месечен и годишен трошок.
Општите услови на НЛБ Банка, на пример, предвидуваат различни категории надоместоци: за сметки, готовински и безготовински трансакции, СМС-известувања, интернет и мобилно банкарство и други услуги. Конкретната наплата зависи од тарифата и од банкарскиот производ што се користи. Но се наплаќа сѐ.
Клучното прашање е дали клиентот лесно може да утврди колку навистина го чини користењето на банката. За луѓето со ниски примања, и малите фиксни надоместоци имаат сериозна тежина. Инаку, тарифите се индивидуална одлука на секоја банка, посочувајќи ги и трошоците за платежната инфраструктура.
ПОДДРШКА ЗА ЦИВИЛ. ДОНИРАЈТЕ ДЕНЕСКА.
Кредитот не е само каматата во рекламата
Друга повторлива забелешка од граѓаните е разликата меѓу привлечната кредитна понуда и вкупната обврска што ја презема клиентот. Критики за провизиите, каматите и таканаречените скриени трошоци се документирани во голем број реакции од корисниците на кредитите во банките.
Така, обработката на барањето, осигурувањето, процената, нотарските трошоци и дополнителните банкарски производи можат да влијаат врз конечната цена, зависно од кредитот. Затоа номиналната камата сама по себе не е доволна за споредба.
Тука е важно да се нагласи дека не секој дополнителен трошок е скриен или недозволен. Но објавена информација не секогаш е целосно разбирлива информација за луѓето. Клиентот на банката има право однапред да знае што плаќа, што е задолжително и под кои услови ратата на некој кредит може да се промени.
Зошто задолжувањето чини повеќе отколку што носи штедењето?
Разликата меѓу каматите на кредитите и депозитите е уште една чувствителна точка. Голем број граѓани се жалат токму на тоа. Тие прашуваат:
Зошто банката плаќа релативно малку за неговите заштеди, а бара значително повеќе кога му позајмува пари?
Сепак, мора да се има предвид и тоа дека разликата меѓу кредитните и депозитните стапки не е чист профит. Од таа разлика банките ги финансираат своите оперативни трошоци, издвојуваат средства за можни загуби од невратени кредити и ги исполнуваат обврските пропишани со банкарската регулатива.
Банкомати и картички: Проблемите што најдиректно се чувствуваат
Кај формалните поплаки за 2025 година, како и во реакциите на граѓаните, се издвојуваат другите директни канали, како СМС и банкомати, и дебитните и кредитните картички. Клиентот очекува да може сигурно да плати и да пристапи до своите пари. При спорна трансакција или проблем со услугата, особено е важно да добие јасно објаснување, разбирлива постапка и навремено решение.
Квалитетот на банката се гледа и тогаш кога нешто ќе тргне наопаку.
ПОДДРШКА ЗА ЦИВИЛ. ДОНИРАЈТЕ ДЕНЕСКА.
Дигитални услуги што мора да бидат и функционални
Електронското и мобилното банкарство се, исто така, чест субјект на критика од граѓаните, кои се жалат на проблеми со функционалноста на апликациите. Дигитализацијата има смисла ако навистина заштедува време и ја олеснува работата (ова се однесува на сите останати сектори). Од перспектива на корисникот на дигиталните банкарски услуги, оправдано е прашањето дали надоместокот е придружен со стабилна апликација, едноставни процедури и достапна поддршка.
Притоа, преминот кон дигитални услуги треба да ги земе предвид и луѓето што немаат соодветни уреди, вештини или можност самостојно да ги користат. Достапноста не се мери само со постоењето апликација.
Односот кон клиентот е дел од услугата
Чести се и поплаките за однесувањето на вработените во банките. Тоа е прашање на квалитетот на комуникацијата, односно дали клиентот добива објаснување, разбирлив одговор и помош во решавањето на проблемите.
Одговорноста никако не треба да се сведува (само) на службеникот на шалтер. Бројот на вработени, организацијата, обуката и процедурите се управувачки одлуки. Банката ја наплаќа услугата како институција и како институција треба да одговара за нејзиниот квалитет.
Големи профити, повисоки очекувања
Високите банкарски добивки дополнително ја засилуваат чувствителноста кон провизиите и услугите. На пример, трите најголеми банки, Комерцијална, Стопанска и НЛБ, оствариле вкупна нето-добивка од околу 191 милион евра во 2024 година.
Добивката сама по себе не е доказ за злоупотреба. Разбирливо е дека профитабилноста е важна за одржливоста на банките. Но граѓаните имаат основа да прашаат колку од деловниот успех се претвора во пониски трошоци, подобра услуга и поголема достапност.
Довербата се гради и по потпишувањето на договорот
Заедничко за сите овие критики е нерамнотежата во знаењето и преговарачката моќ меѓу банката и поединечниот клиент. Луѓето немаат многу можности да дојдат до споредливи цени, разбирливи договори, навремени известувања и делотворни постапки за поплаки.
Едноставно, граѓанинот сака да знае колку плаќа, што добива и кому да се обрати кога услугата ќе откаже. Довербата во банките се гради и со начинот на кој тие се однесуваат кон времето, парите и достоинството на своите клиенти.
Редакција ЦИВИЛ МЕДИА и соработниците
Ако го цените тоа што го прави ЦИВИЛ, поддржете ја нашата работа.
Вашата поддршка ни овозможува да известуваме, да ја одржуваме платформата за демократски дијалог, да објавуваме едукативни содржини, да се бориме против лагите и да ги браниме човековите права и слободата.
Поддржете го ЦИВИЛ. Донирајте ДЕНЕСКА.
