Прашањето на денот „Како да се реши проблемот со врсничкото насилство?“ што ЦИВИЛ го постави на својата Фејсбук страница предизвика голем број реакции и отвори широка јавна дебата. Коментарите покажуваат силна загриженост на граѓаните, но и различни гледишта за причините и можните решенија на проблемот.
Значителен дел од учесниците во дискусијата бараат построги законски мерки и поефикасно функционирање на институциите. Дел од нив предлагаат намалување на старосната граница за кривична одговорност, построги санкции за малолетните сторители на тешки насилни дела, задолжителна општествено корисна работа, како и поголема одговорност за родителите.
„Законот да се спроведува, без привилегирани и без врски. Само кога казната ќе биде сигурна и еднаква за сите, ќе има ефект“, гласи еден од коментарите.
Истовремено, голем број граѓани сметаат дека казните сами по себе не можат да го решат проблемот доколку не се отстранат неговите причини.
„Не може успешно да се лекуваат последиците, а да се занемарат причините“, пишува еден учесник во дискусијата, додавајќи дека промените мора да започнат од семејството, училиштето и општеството.
Најчесто повторуваната порака во коментарите е дека воспитувањето започнува дома.
„Секое образование почнува од дома. Не може училиштето да ти биде родител“
Други коментари предупредуваат дека многу родители се обидуваат недостатокот од време да го надоместат со материјални подароци.
„Не се купува воспитание со скапи телефони и подароци. На децата им треба внимание, разговор и љубов“, гласи една од пораките.
Повеќе учесници истакнуваат дека родителите треба да бидат пример за своите деца и да разговараат со нив за емпатијата, почитта и одговорноста.
„Ништо не е поважно од разговорите дома со децата. Во спротивно, тие остануваат сами и мислат дека насилството е интересно и ‘cool’“, предупредува еден од учесниците во дискусијата.
Дел од граѓаните сметаат дека училиштата треба да добијат поголема поддршка и повеќе механизми за превенција, но и дека наставниците не треба сами да ја носат одговорноста за воспитувањето.
Во коментарите често се посочува дека насилството меѓу младите е одраз на пошироките општествени проблеми – корупцијата, неказнивоста, говорот на омраза, дискриминацијата и недостатокот на доверба во институциите.
„Децата само го имитираат нашето однесување. Треба да се почне од возрасните – кога ќе се поправат возрасните, полесно ќе биде и со децата“, наведува еден коментар.
Некои учесници предлагаат поголемо вклучување на младите во спорт, волонтерство, едукативни кампови и други активности што ќе ја поттикнат соработката, дисциплината и меѓусебната почит.
Во дискусијата се појавија и коментари што повикуваат на физичко казнување на децата или на исклучително репресивни мерки. Таквите ставови ја одразуваат фрустрацијата и револтот на дел од јавноста, но истовремено покажуваат колку е поларизирана дебатата околу начините за справување со врсничкото насилство.
Заеднички именител на најголемиот дел од реакциите е оценката дека проблемот не може да се реши со една мерка. Граѓаните најчесто зборуваат за потребата од комбинација на доследно спроведување на законите, поголема родителска одговорност, поквалитетно образование, превентивни програми, психолошка поддршка и враќање на довербата во институциите.
Дебатата уште еднаш покажа дека врсничкото насилство не се доживува како изолиран проблем на училиштата, туку како прашање што го засега целото општество и бара долгорочен, системски и заеднички одговор.
Б. Ј.
