Политичката сцена во земјата добива нова и неочекувана динамика откако премиерот Христијан Мицкоски ја отвори можноста за одржување предвремени парламентарни избори, доколку тоа го побара опозицијата. Овој потег на извршната власт предизвика итна реакција од Демократската унија за интеграција (ДУИ), која не само што го прифати предизвикот, туку и официјално побара итно распуштање на Собранието.
Иако Владата има четиригодишен мандат и акцентот формално е ставен на реформите, постепената промена на реториката укажува на нов политички маневар за зацврстување на позицијата. Во претходните месеци, Мицкоски имаше конзистентен став за одржување на редовни избори во 2028 година, тврдејќи дека граѓаните бараат реформи, а не константни изборни процеси.
Сепак, во текот на мај и јуни тонот постепено се менуваше кон политичка подготвеност за сите сценарија во втората половина од мандатот. На прес-конференција, Мицкоски изјави дека владејачката коалиција „нема да седи на страна како кукавица“ доколку опозицијата побара предвремено гласање, туку позитивно ќе одговори на таквото барање. Овој чекор покажува прилагодување на владејачката структура кон политичкиот притисок и обид да се преземе иницијативата во политичкиот дискурс.
Најголемата опозициска партија во албанскиот блок, ДУИ, експресно ја искористи изјавата на премиерот. Преку официјално соопштение, партијата го поздрави ставот на Мицкоски и излезе со децидно барање за брзи избори.
„Демократската унија за интеграција ја поздравува подготвеноста изразена од премиерот Христијан Мицкоски за одржување предвремени парламентарни избори, доколку тоа го бара опозицијата. Ние го бараме тоа. Конечно и премиерот разбра дека оваа состојба е неодржлива и дека на земјата ѝ е потребен нов политички мандат“, се вели во соопштението.
Од партиската централа оценуваат дека актуелната Влада го загубила легитимитетот, посочувајќи неколку клучни причини. Според нив, земјата е изолирана и ЕУ процесот е запрен, меѓуетничките односи се деградираат и се крши Охридскиот договор.
Од партијата предводена од Али Ахмети бараат изјавата на премиерот веднаш да се преточи во конкретна акција.
„Бараме во рок од неколку дена да се одреди најбрзиот уставен рок, да започнат изборните подготовки и на граѓаните да им се даде можност да одлучуваат за правецот на државата. Доколку понудата на премиерот е сериозна, нема причина за одложувања, изговори или политички калкулации. Опозицијата го даде својот одговор. ДУИ е подготвена. Нека се распушти Собранието. Нека се одреди датумот. Да одиме на избори“, се заклучува во соопштението на ДУИ.
Темата за предвремени избори во јавноста е присутна подолго време, поттикната од различни политички актери. Уште во јули, Фатмир Лимани го спомена 18 април 2027 година како можен датум за предвремени, додека СДСМ претходно го обвинуваше владиниот кабинет дека неофицијално се подготвува за предвремено соочување поради економските предизвици и рејтинзите. Иако овие тврдења главно остануваат во сферата на партиски препукувања без независни потврди, нивната зачестеност креира атмосфера на постојана изборна кампања.
Владејачката коалиција, иако настапува со самодоверба за сигурна победа, свесно или несвесно го одржува прашањето отворено, тестирајќи го пулсот на јавноста и подготвеноста на политичките противници.
И покрај отворената врата за изборно соочување, сè уште не постои официјален документ, временска рамка или меѓупартиски договор за датум. Најавите на Мицкоски сè уште функционираат повеќе како политички предизвик кон опозициониот блок отколку како финализирана одлука на извршната власт. Во периодот што следи, клучно прашање ќе биде дали опозициските партии ќе успеат да формализираат заеднички настап и да поведат институционални иницијативи за скратување на мандатот на Собранието, или реториката на двете страни ќе остане само средство за мобилизација на сопственото гласачко тело без конкретна реализација на терен.
Б. Ј.
