Секој 19 август, светот застанува за да им оддаде почит на оние кои одат таму од каде што повеќето луѓе бегаат. Светскиот ден на хуманитарноста претставува приказна за храброста, пожртвуваноста и непрекинатата борба за зачувување на човечкото достоинство во најопасните делови од светот.
Ова е ден кога светот се потсетува дека секој загубен живот на хуманитарен работник остава зад себе семејство, пријатели и заедници чии животи се засекогаш променети, но исто така е и ден кога гласно се бара правда и меѓународна заштита.
Во регион што страдал од војни и од бегалски кризи, а кој се наоѓа и на една од мигрантските рути, како што е Балканот, хуманитарноста е човечка и морална обврска.
Трагедијата што го обедини светот
Приказната за овој ден нè враќа во 2003 година. На 19 август, разорна експлозија на бомба го уништи хотелот „Канал“ во Багдад, Ирак, кој служеше како седиште на Обединетите нации. Во тој страотен напад загинаа 22 лица, меѓу кои и Серхио Виеира де Мело, главниот претставник на ОН во Ирак.
Пет години подоцна, во 2008 година, Генералното собрание на ОН усвои резолуција со која овој трагичен датум беше прогласен за Светски ден на хуманитарноста. Оттогаш, денот служи како глобален потсетник за огромните ризици со кои се соочуваат хуманитарците, но и како платформа преку која светот се повикува на нивна безусловна заштита во зоните на конфликт.
Темата за 2026 година: Семејствата на загинатите и крај на неказнивоста
Пораката на кампањата за оваа година, предводена од Канцеларијата на ОН за координација на хуманитарни прашања (OCHA), е јасна и директна:
„Времето за загриженост заврши. Време е за последици.“
Во 2026 година, фокусот е ставен на темата „Семејствата на загинатите хуманитарци“ и на борбата против неказнивоста. Кампањата #ActForHumanity бара од државите и од сите страни вклучени во конфликтите не само декларативно да го почитуваат меѓународното хуманитарно право, туку и активно да спроведат непристрасни истраги и да ги повикаат на одговорност сторителите на насилство. Истовремено, кампањата ги става во преден план семејствата, потсетувајќи нè на личното влијание и трајната празнина што ја остава секој ваков напад врз оние чија единствена цел е да помогнат.
Невидливите херои: Локалните работници го носат најтешкиот товар
Кога зборуваме за хуманитарни работници, медиумите често прикажуваат меѓународни експерти кои патуваат низ светот. Но, реалноста на теренот е сосема поинаква. Според најновите анализи базирани на Базата на податоци за безбедност на хуманитарните работници (AWSD), околу 96% од сите напади врз хуманитарци во последните пет години (2021-2026) биле насочени кон локалниот и националниот персонал.
Мрачна статистика
Обединетите нации известуваат дека во текот на 2025 година најмалку 326 хуманитарни работници биле убиени во 21 земја, со што бројот на загинати во последните три години надмина над 1.000 лица.
Само до јули 2026 година, биле забележани 243 хуманитарни работници кои станале жртви на сериозни напади (убиства, киднапирања и тешки повреди), при што неверојатни 98% од нив биле локални работници кои им помагале на сопствените заедници. Овие луѓе се наоѓаат на првите линии на фронтот и се соочуваат со најголемите ризици, честопати без соодветна меѓународна заштита или ресурси.
Корисни ресурси за истражување и акција
За да дознаете повеќе за глобалните напори, да се вклучите во кампањите и да ги следите најновите податоци поврзани со хуманитарната работа, следните ресурси се одлична почетна точка:
Официјална страница на ОН за Светскиот ден на хуманитарноста: Централното место за детални информации за историјата на денот, тековните кампањи и материјали за подигање на свеста.
Канцеларија на ОН за координација на хуманитарни прашања (OCHA): Глобалниот центар за вести, извештаи и информации поврзани со хуманитарни кризи, финансирање и координација на помошта на терен.
База на податоци за безбедност на хуманитарните работници (AWSD): Најсеопфатниот глобален извор на податоци кој прецизно ги бележи сите поголеми безбедносни инциденти насочени кон хуманитарните работници од 1997 година до денес.
Глобален хуманитарен преглед за 2026 година (Global Humanitarian Overview): Детален годишен извештај кој ги мапира хуманитарните потреби ширум светот, посочувајќи ги регионите каде што итната помош е најпотребна.
Светскиот ден на хуманитарноста е гласен повик за акција. Нападите врз хуманитарниот персонал не смеат никогаш да станат норма, а човечноста секогаш мора да надвладее над насилството.
ЦИВИЛ – Центар за слобода
Неопходна е вашата поддршка за ЦИВИЛ.
Поддржете ги независните медиумски платформи на ЦИВИЛ во борбата против дезинформациите, национализмот, хибридните закани и авторитаризмот
Дајте го својот придонес СЕГА.
