Во период кога Северна Македонија се соочува со високи обврски за отплата на долгови, растечки буџетски расходи и потреба од одржување на ликвидноста на институциите, новото задолжување од 260 милиони евра предизвика сериозен политички судир меѓу власта и опозицијата.
Наместо дебатата да се води исклучиво околу економските ефекти и фискалната стабилност, прашањето за заемот стана дел од пошироката политичка конфронтација која ја блокира работата на Собранието.
Комисијата за финансирање и буџет, каде што владејачкото мнозинство предводено од ВМРО-ДПМНЕ, ВЛЕН и ЗНАМ, бара итно разгледување и усвојување на законот за задолжување. Според власта, средствата се неопходни за сервисирање на тековните финансиски обврски на државата, финансирање на капитални проекти и обезбедување непречена исплата на плати, пензии и средства за јавните институции. Од Министерството за финансии посочуваат дека заемот треба да обезбеди средства за: рефинансирање на постојни долгови и обврски утврдени во Буџетот, финансирање на капитални инвестиции, одржување на ликвидноста на државниот буџет и навремена исплата на обврските кон јавниот сектор.
Владините претставници предупредуваат дека евентуалното пролонгирање на законот може да создаде сериозни проблеми во функционирањето на институциите, особено во период кога државата има зголемени обврски по основ на еврообврзници, кредити и камати. Според нив, само во текот на 2026 година за отплата на долгови и камати се предвидени околу 2,4 милијарди евра, што претставува значителен притисок врз буџетот.
СДСМ тврди дека власта ја користи потребата од ликвидност како оправдување за ново задолжување без јасен план за долгорочна финансиска стабилизација. Според СДСМ, јавниот долг достигнал околу 11 милијарди евра, што, според нив, е доказ за забрзано зголемување на задолженоста на државата.
Дополнителна критика од опозицијата се однесува на начинот на кој е обезбеден заемот. Според нивните тврдења, државата првично побарала 300 милиони евра, но конзорциумот од осум банки одобрил 260 милиони евра, што СДСМ го толкува како сигнал за намалена доверба кај меѓународните финансиски институции и влошување на кредитната позиција на државата.
Власта ги отфрла ваквите обвинувања и инсистира дека најголемиот дел од финансискиот товар е наследен од претходните влади на СДСМ и ДУИ. Пратениците од ВМРО-ДПМНЕ нагласуваат дека сегашната администрација е принудена да сервисира долгови создадени во претходниот период, вклучително и еврообврзници со високи каматни стапки. Во нивната реторика, новото задолжување не се претставува како развојна политика, туку како механизам за избегнување финансиска нестабилност и зачувување на буџетската ликвидност.
Политичкиот конфликт дополнително се продлабочи поради блокадата во Комисијата за финансирање и буџет. Претседателката на комисијата, Сања Лукаревска, се соочува со обвинувања од власта дека преку процедурални забелешки и одложувања се спречува расправата за законот. Од друга страна, опозицијата тврди дека користи легитимни деловнички механизми за да спречи, како што велат, нетранспарентно и избрзано носење на важни финансиски одлуки.
Додека власта ја обвинува опозицијата за „саботирање на државните интереси“, СДСМ тврди дека станува збор за легитимна парламентарна борба против, како што наведуваат, неодговорна економска политика.
Дополнителен ризик претставуваат и високите каматни стапки на меѓународните финансиски пазари, кои значително ги поскапуваат новите кредити. Во услови на забавен економски раст во Европа и глобална финансиска неизвесност, секое ново задолжување носи и политички и економски ризици.
ЦИВИЛ Медиа Деск
