Руските балистички ракети стануваат сè посериозен предизвик не само за Украина, туку и за целата европска безбедност. По новите масовни руски напади врз украинските градови, украинските власти повторно предупредуваат дека на Украина итно ѝ се потребни повеќе системи за противвоздушна одбрана, ракети-пресретнувачи и забрзан развој на заеднички европски противбалистички капацитети.
Амбасадорката на Украина во Северна Македонија, Лариса Дир, во објава на платформата X порача дека руските балистички ракети не се само украински проблем, туку европски безбедносен предизвик.
„Руските балистички ракети се сериозен предизвик не само за Украина. На Европа ѝ е потребен силен систем за заштита од балистички закани. Украина веќе работи на развојот на коалиција за противбалистичка одбрана. Додека оваа работа продолжува, наш приоритет е повеќе ПВО за да ги заштитиме животите на луѓето“, напиша Дир.
Пораката доаѓа по серија масовни руски напади врз Украина, во кои беа погодени Кијив, Харкив, Запорижја, Чернигивската област и други региони. Според украинските воздухопловни сили, во нападот од 8 јули Русија употреби 169 беспилотни летала и седум ракети. Украинската противвоздушна одбрана успеа да собори или неутрализира поголем дел од дроновите, но пет балистички ракети ги погодија своите цели. Тоа повторно ја покажа најслабата точка на украинската одбрана: недостигот од доволно противбалистички системи и ракети-пресретнувачи.
Во овој контекст, претседателот на Украина, Володимир Зеленски, на Самитот на НАТО во Анкара испрати јасна порака: Украина не ја води оваа војна од избор, туку затоа што Русија ја нападна.
Во изјавата што ја пренесе амбасадорката Дир, Зеленски порача:
„За разлика од Путин, ние не ја водиме оваа војна ниту заради задоволство, ниту заради геополитика. Русија ја донесе оваа војна во Украина. Таа ги убива нашите луѓе. Сака да ја уништи нашата независност. Ние само се браниме – од првиот ден на оваа војна се браниме.
Ја зголемуваме цената на оваа војна за Русија и со тоа ги зголемуваме шансите за мир.“
Оваа формулација ја одразува суштината на украинската позиција: Украина води одбранбена војна против агресор кој се обидува да ја уништи нејзината независност, додека секое зајакнување на украинската одбрана ја намалува способноста на Русија да продолжи со војната и ја зголемува цената на агресијата за Москва.
Зеленски на Самитот во Анкара нагласи дека Европа мора итно да развие сопствени капацитети за заштита од балистички ракети. Тој оцени дека токму балистичките ракети остануваат едно од последните големи предности на Русија во нападите врз украинските градови. Според украинскиот претседател, Европа не смее да зависи само од постојните залихи и ограничени капацитети, туку мора да гради сопствена способност за производство на противбалистички системи и ракети.
Украина веќе работи на формирање коалиција за противбалистичка одбрана – формат што треба да ги обедини партнерите околу развој, производство и испорака на средства за заштита од балистички закани. Додека оваа работа продолжува, приоритетот на Кијив останува итен и практичен: повеќе ПВО системи, повеќе ракети-пресретнувачи и побрзи испораки до Украина.
Украинскиот министер за надворешни работи Андриј Сибиха, исто така, порача дека најважниот резултат од Самитот на НАТО треба да биде конкретно зајакнување на украинската противвоздушна и противбалистичка одбрана. Кијив нагласува дека заштитата на украинските деца и цивили од рускиот балистички терор е најитна задача за партнерите.
Самитот на НАТО во Анкара донесе и поширока политичка порака. Сојузниците повторно ја потврдија поддршката за Украина во одбраната на нејзината слобода, суверенитет и територијален интегритет. Во декларацијата од Самитот се наведува дека Украина придонесува за трансатлантската безбедност, а сојузниците се обврзаа на значителна воена, финансиска и тренинг-поддршка за Украина во 2026 година, со намера таа поддршка да продолжи и во 2027 година.
Дополнително, од Анкара беше најавена можност Украина да добие лиценца за производство на ракети за системите Patriot. Таквиот потег би имал долгорочно значење, бидејќи би ја намалил зависноста од ограничените залихи на партнерите и би помогнал во изградбата на поодржлив систем за заштита од руски балистички напади. Но украинските власти предупредуваат дека производството не може веднаш да ја реши сегашната криза: Украина има потреба од дополнителни системи и пресретнувачи сега.
Последните руски напади го потврдуваат токму тоа. Балистичките ракети се користат за удари врз градови, станбени зони, енергетска и критична инфраструктура. Дури и кога украинската одбрана успешно соборува голем број дронови и крстосувачки ракети, балистичките закани остануваат најтешки за пресретнување без доволно специјализирани системи.
Барањето на Украина не е (само) воено барање. Првенствено, тоа е барање за заштита на цивилниот живот, на градовите, на децата, на болниците, на енергетската инфраструктура и на секојдневието на милиони луѓе. Секој навремено испорачан систем за ПВО значи спасени животи.
Пораката од Кијив и од Анкара е јасна: Русија ја донесе војната во Украина, а Украина се брани. За да има реални шанси за мир, цената на руската агресија мора да расте, а способноста на Украина да ги заштити своите луѓе мора итно да се зајакне.
Џ. Дерала
