ЦИВИЛ – Центар за слобода, во соработка со Фондацијата Хајнрих Бел, денеска ја организираше конференцијата „Општество без граници“, посветена на граѓанското учество во процесот на донесување на одлуки на локално и на државно ниво, на социјалната правда и на одржливото општество.
Моника Талеска од ЦИВИЛ го отвори настанот со кратко претставување на големиот број на настани и активности кои беа спроведени во изминатите два и пол месеца, во рамки на проектот „Општество без граници“. Заедно со Диана Тахири, читајќи извадоци од „Граѓанската повелба“ на македонски и на албански јазик, тие потсетија на основните начела на документот што во Македонија го претставува и промовира ЦИВИЛ како единствена организација од Македонија, која со 50 граѓански организации од целиот свет, прва го потпиша во Берлин, а сега собира поддршка од граѓан(к)ите за борба за поголеми човекови права, за граѓанска вклученост во процесот на донесување на одлуки, за социјална правда и за одржливо општество.
На настанот зборуваа три панелистки, граѓански активистки кои во изминатиот период оставија свој печат во борбата за подобро општество.
„Тешката битка никогаш не е водена напразно. Главната придобивка е дека научивме која е вредноста на активизмот. Секој еден може да бара промена во било која област од човековите права. Резултатот од таа борба, која за мене започна со Студентскиот пленум, помеѓу другото е и тоа што за првпат, граѓански активисти се бидат поставени за кандидати на листите за пратеници. Тоа не е само волја на политичката партија, тоа е целиот наш капитал што сме го создавале низ годините, секој со своето влијание во општеството“, истакна Ивана Туфегџиќ, пратеничка на листата на СДСМ во новиот парламентарен состав.
„Одговорноста која ја превзема власта, односно новата управувачка гарнитура која ја имаме, затоа што според мене, власт е погрешен термин – пратениците ја имаат довербата на народот за да управуваат, а не за да владеат со народот – е голема. Сега, одговорноста е историска. Правата кои се дел од ‘Граѓанската повелба’ се загарантирани со Уставот и со меѓународни конвенции. Како пратеник, барам сите да придонесеме за ова општество. Мораме да придонесеме. Затоа што со секое право, ни следуваат и обврски“, заклучи Туфегџиќ.
„Социјалната правда е баланс меѓу поединецот и општеството, хармонично да функцираат. Во Македонија ни се случува посткумулативно граѓанско освестување! Не само за коригирање на направеното, туку и за носење иновативни концепти. Самоорганизирањето во најразлични иницијативи, што кулминираше со Шарената револуција, може да кажеме дека вроди со плод. Граѓаните се свесни дека доколку понудиме концепти и се избориме за нашите права, знаеме дека тоа може и да го оствариме. Мора да бидеме будни и иновативни. Потребно ни е колективно учество во ревитализација на општеството. Препознавање на добри идеи и квалитетни луѓе, и нивно инкорпорирање во креирањето на политики“, е ставот на Ирена Стеријовска, режисерка и активистка.
„Досега, секој проблем завршувал на една адреса, а сега имаме повеќе адреси каде можеме да се обратиме. Ние имаме точен параметар како не треба, па може од тоа да научиме. Ги изгубивме минатите 10 години, но да видиме што можеме да извлечеме од тоа. За да не се повтори!“, порача Стеријовска.
Граѓанската активистка Јасмина Голубовска се осврна на времето кога таа беше една од борците за ефтина електрична енергија и за укинување на сметките за граѓаните кои не користат централно греење, како дел од граѓанската иницијатива АМАН.
„Со овие битки, граѓаните научија кои се нивните права и дека можат да учествуваат во креирање на политики, па дури и да менуваат закони. Дебатата во парламентот, откако ние им предложивме голем број на решенија за овој проблем, заврши со навредливи зборови од пратениците од редовите на власта, кои не квалификуваа како ‘ненормални, луди пензионери, хомосексуалци’… За кратко, сфативме дека сите тие се поврзани на еден или на друг начин со енергетскиот бизнис. Кој мора да се таргетира во иднина“, смета Голубовска.
„Синдикатите мора да работат на подобрување на состојбата. Ние немаме социјална правда и ни фали едукација. Мора да се решиме од Живко Митревски, ни ја уништи цела држава… Тој е поврзано црево со извршната власт. Ни требаат црвени синдикати кои ќе ја водат нашата борба… Не смееме да ги заборавиме стечајците кои се на улиците пред нас. Мора да им се реши проблемот! Им должиме големо извинување. Тоа мора да е принцип, да не заборавиме што било направено пред нас. И, ве молам, да не ги заборавите бегалците“, побара Голубовска.
Тимот на ЦИВИЛ на денешниот настан ги претстави и различните аспекти во реализирањето на проектот.
„Медиумите постојано ги следеа содржините кои ЦИВИЛ ги објавуваше во рамките на проектот ‘Општество без граници’. Најголема реакција предизвикаа сведоштвата за прекршување на работничките права и социјалната неправда. ЦИВИЛ, како единствена организација која ги набљудуваше референдумите на локално ниво во Гевгелија и Богданци, беше извор на информации за сите медиуми кои пренесуваа за тоа што се случуваше во овие градови“, резимираше Марија Теговска.
Уредникот на ЦИВИЛ Медиа, Синиша Станковиќ се осврна на посетите на 12 градови, на анкетите и соработката со локалните граѓански организации со кои ЦИВИЛ се вмрежуваше изминатиов период: „12 објавени анкети со по најмалку 10 анкетирани, кои беа само третина од нашите соговорници на улиците и плоштадите ширум Македонија, триесеттина видео интервјуа со активисти од граѓанскиот сектор, синдикалци, екологисти, политичари… – на локално и национално ниво, репортажи, фото-галерии, сведоштва…, се само дел од тоа што младите новинари и активисти го сработија за само 70 денови, во кои и викендите, најчесто беа работни денови“
Маја Ивановска зборуваше за искуството во разговорот со обичните луѓе објавени во анкетите што таа и Дехран Муратов, кој и на овоаа конференција беше зад камерата, ги снимаа во сите градови кои екипите на ЦИВИЛ ги посетија.
„Многу е тажно што никој на улица не ни потврди дека верува дека има социјална правда во Македонија. Никој не верува дека се почитуваат работничките права, а како виновници главно се посочуваат приватните фирми, односно газдите, но и државата“, е искуството што го сподели Ивановска.
„Над 300 граѓан(к)и веќе ја потпишаа и ја подржаа ‘Граѓанската повелба’. Добивавме директно спротивставени тези. Градоначалникот на Штип, Илчо Захариев, на пример, во интервјуто ни претстави една слика за неговиот град, дека нема сиромаси, дека се почитуваат човекови права, дека условите за работа се хумани, а најголем проблем за заштитата на животната средина бил сечата на дрва од ромското население. За разлика од него, текстилните работнички од тој крај ни зборуваа зборуваа за лошите услови, за мобингот, притисоците…“, истакна Биљана Јордановска од ЦИВИЛ.
Ермин Климента се осврна на медиумското влијание на проектот, и на посетеноста на содржините објавени на веб-страниците на ЦИВИЛ и на Јутуб каналот.
Претседателот на ЦИВИЛ, Џабир Дерала зборуваше за значењето на социјалната правда и на граѓанското учество во градењето на одржливото општество.
„За граѓанското учество во време на еден режим каков што падна, можеме да им заблагодариме на сите граѓан(к)и, активни на социјалните мрежи или скромни, но кои сите заедно, придонесоа и треба да ги помниме. Сега, кога сме на самиот праг на слободата, демократските вредности и враќањето на владеењето на правото, време е за поинаков вид на граѓанско учество. Социјалната правда да не е причина за грутка во грлото и солзи кои ги пуштаа сите со кои разговаравме. Да е дел од нашата реалност и секојдневие. Социјалната правда секој ден се освојува“, потенцираше Дерала.
На отворениот дела од едночасовната дебата во вториот дел од конференцијата, свои коментари и видувања на актуелната состојба, искажаа и претставници на синдикалните организации и на МТСП.
„Општество без граници“ е пилот-проект на ЦИВИЛ – Центар за слобода за промоција и граѓанска едукација за Граѓанската повелба, социјалната правда и екологијата. Проектот се обидува да ги поврзе овие три обемни области – социјалната правда, екологијата и граѓанското учество во процесот на донесување одлуки. Воедно, ЦИВИЛ се обидува да ги истражи можностите за воспоставување комуникација и соработка во граѓанскиот сектор кој се занимава со овие прашања.
