Ромите се, повторно, главните и единствени крадци во градов, овој пат, на велосипеди! „Секој трет велосипед“ во Шуто Оризари, е украден, а единствена информација или „доказ“ дека се украдени, е тоа дека се – префарбани!
Ова го вели лик што се крие зад Фејсбук профилот Albert Black, на Фeјбук страницата Украдени точаци. Навидум и површно гледано, ликот пишува со смирен и културен, речиси во стил на репортажа, со кој нè води низ неговата прошетка низ скопската општина Шуто Оризари, каде што забележал дека секој трет велосипед по улиците, е префарбан, што според него, автоматски е и украден. Понатаму, следи описот на луѓето што ги возеле тие велосипеди. Вели – „Облечени со стари валкани алишта“ (се погрижил, односно во своето пишување е доволно претпазлив да не го користи етничкиот предзнак на поголемиот дел од населението во оваа општина, а тоа се Ромите), возат убави велосипеди! Ликот прошетал и низ споредните улички, и забележал уредно дека во секој двор има по минимум еден велосипед од кои голем број се префарбани, а некои и расклопени, што според него е доволен доказ дека се украдени. Па потоа бара полициски контроли на четири крстосници што водат до Шуто Оризари, за да се намалат кражбите за 50 отсто.
Објавата е придружена со коментари со поддршка до профилот на Алберт Блек и, секако, со јасно и недвосмислено убедување дека велосипедите што може да се видат во гореспоменатата општина, се украдени. Односно, сложни се околу приложеното, дека Ромите користат само велосипеди што ги украле. Со исклучок на еден член на групата кој ја посочува потребата од решавање на проблемот со зачестените кражби на велосипеди, но и ги замолува да ја тргнат објавата бидејќи е заснована на јавна осуда на една цела етничка заедница, врз основа на предрасуди и перцепција.
„Денес бев во Шуто-Оризари и секој трет велосипед што го видов како го возат по улица беше префарбан. Извозев малку и по споредните улички и скоро во секој двор има по минимум еден велосипед од кои голем број беа префарбани, а некои беа и расклопени. Видов и луѓе со стари валкани алишта како возат убави велосипеди. Мислам дека голем број од нашите украдени велосипеди завршуваат таму. Мислам дека со поставување на полициски контроли на следните четири крстосници кои водат до Шуто-Оризари, кражбите на велосипеди би се намалиле за најмалку 50%. Полицијата ќе треба да ги легитимира сите сомнителни лица кои возат велосипеди кон Шуто-Оризари и да го фотографираат велосипедот, а особено ако забележат дека на велосипедот нема систем за заклучување. Така, откако оштетениот ќе пријави кражба на велосипед со одредени карактеристики, полицијата ќе може веднаш да реагира. За да се спроведе ова, доволни се 16 полицајци – по двајца на пункт во две смени по 12 часа. Дури и да не даде резултат, треба да се проба. Има ли МВР, односно СВР-Скопје волја да го направи ова??“, пишува во објавата на страницата Украдени точаци.
Само пред еден месец, слична објава за кражба на домашен миленик, имаше од извесен Фејсбук профил Емилија Малите Палавковци, која гласи -„Денес РОМИТЕ ми ја украле од двор! Има дом, треба на 25-ти да патува за Германија. Мора ли се да се краде кај ќе се стигне?“, за којашто пишуваше Дехран Муратов од ЦИВИЛ на 9 март, 2021 во колумната „Се знае дека Ромите се тие што крадат, па дури и кучиња!“
Ромската заедница во земјава, според некои Фејсбук „експерти“ има предиспозиции (според етничката припадност, нели) кон криминални дејства како што се кражби, во прв ред. Понатаму, тие се склони кон сè друго за кон што „белците“ во општеството немаат предиспозиции (етнички нели). „Белците“ се чувствуваат посупериорни од секој што не е она што се тие, а сите заедно, се чувствуваат, делуваат и се однесуваат супериорно во однос на Ромите.
Во 2017 година, во интервју за ЦИВИЛ Медиа, поранешниот градоначалник на општина Штип, Илчо Захариев, на прашање за проблемите на општината во однос на екологијата, изјави дека најголемиот и единствен проблем е тоа што Ромите ги сечат шумите.
„Најголем еколошки проблем е неконтролираната сеча на дрва во потплачковичкиот регион, каде лица од ромска националност, секојдневно уништуваат и приватни, но и државни шуми. Исечени се бесправно и на диво, илјадници хектари шуми. Други еколошки проблеми немаме,“ изјави тогашниот градоначалник на Штип, Захариев, посочувајќи ги Ромите како главни дрвокрадци, без притоа да упати на докази за своето тврдење.
Супериорноста над Ромите, во светски размери, како и кај нас, се манифестира со непријателски, дискриминаторски и расистички посочувања кон Ромската заедница, а се нарекува Антициганизам.
„Идејата за расна супериорност е вселена во секое соседство, во секоја куќа, без оглед на етничката припадност и без оглед на тоа дали се работи за мнозинска или малцинска заедница, без оглед на тоа дали и самата заедница, што ги дискриминира Ромите, се соочува со дискриминација, стигматизација, предрасуди и стереотипи. На практични, секојдневни нивоа, тоа е преточено во едно општоприфатено потценување, презир и отфрлање на Ромите во секоја животна прилика. Освен политичарите, заслужни за ова се и интелектуалците кои се или архитекти на културата на мразење или молчешкум ја прифаќаат и ја пренесуваат без приговор омразата и идеологијата на супериорност од генерација во генерација“, пишува Џабир Дерала во анализата „Меѓу антициганизмот и борбата за човекови права“.
Постојаното стереотипизирање и стигматизирање на Ромската заедница што најчесто завршува и со расистички изрази, фактички е отсликување на отсуство на детектирање и препознавање дефекти и аномалии кај поединци во своите заедници, со редовно колективно пренасочување на истите кон целата ромска заедница во земјава, односно, одбивност кон секакви позитивни и прогресивни карактеристики на една етничка заедница како што е ромската.
Дијана Тахири
