На денешен ден, 16 мај, се одбележува Денот на ромскиот отпор – ден на сеќавање и чест на храброста на Ромите кои се кренаа на бунт против нивното планирано погубување од нацистичкиот режим во концентрациониот логор Аушвиц-Биркенау во 1944 година за време на Втората светска војна.
Во текот на Втората светска војна, илјадници Роми беа депортирани, затворани и систематски уништувани од нацистичката машинерија. Еден од најмрачните симболи на тој геноцид беше т.н. “Зигунајгерлагер” – ромскиот дел од логорот Аушвиц-Биркенау, каде што беа затворени околу 23.000 Роми, од кои повеќето никогаш не се вратија.
На 16 мај 1944 година, свесни дека ќе бидат убиени, ромските затвореници од логорот се спротивставија на нацистичките војници. Иако не успеаја да ги променат текот на настаните, нивниот отпор останува симбол на достоинството, храброста и борбата за живот дури и во најмрачните времиња.
Од Кабинет на министер без ресор задолжен за интеграција и имплементација на Стратегијата за инклузија на Ромите, велат дека сеќавањето на 16-ти Мај нè потсетува дека нема сила толку разорна што човештвото не може да ѝ се спротивстави. Овој ден, познат како Ден на отпорот на Ромите, ја симболизира истрајноста и храброста на ромскиот народ, како и нивната борба за достоинство, живот и опстанок за време на Втората светска војна. Тој нè потсетува на едно мрачно поглавје од историјата, кога цели заедници беа систематски прогонувани и уништувани.
Терминот „Porrajimos“, кој на ромски значи „распарчување“, е силна метафора за холокаустот и страдањата на Ромите, но и за длабоко вкоренетата сегрегација и насилство на кои беа изложени под нацизмот.
„И покрај значењето на овој ден, тој останува речиси незабележан. Денес, кога различноста, мигрантскиот статус или припадноста кон ромската заедница сè уште се причини за стигма и отфрлање, важно е да се потсетиме на нашата морална обврска. По 81 година, имаме должност да се спротивставиме на сите форми на кршење на човековите права, да го осудиме антициганизмот како специфичен облик на расизам, како и секој говор на омраза и дискриминација што нема место во едно вистински демократско општество“, соопштија од Кабинет на МИСР.
Директорот на РЕФ (Roma Education Fund), Реџепали Чупи на својот Фејсбук профил објави дека денешниот датум (16 мај), е уште еден во низата значајни датуми од нашата историја.
„Датум за кој до неодамна воопшто или многу малку се говореше. Треба повеќе да зборуваме, едуцираме и подигнуваме свест за злосторствата против нашите претци почнувајќи од нашиот потесен круг (семејство, роднини и пријатели) па кон пошироката јавност и авторитетите од кои се очекува и бара должно внимание, вклучувајќи го и Министерството за образование и наука (МОН) за вметнување на дел од историјата на Ромите во наставните планови и програми за основно и средно образование. Никогаш да не се заборави. И никогаш да не се повтори“, заклучува Чупи.
Д.М.
