По заедничките напади на САД и Израел врз Иран, изведени во рамки на операцијата Epic Fury, Европската унија и водечките европски држави реагираат со комбинација од дипломатска претпазливост, безбедносна мобилизација и итни повици за деескалација, со цел да се спречи поширок регионален конфликт.
ЕУ: Загриженост и повик за максимална воздржаност
Врвот на Европската унија ја осуди ескалацијата, но истовремено повтори дека Иран не смее да дојде до нуклеарно оружје.
Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, и претседателот на Европскиот совет, Антонио Кошта, во заедничка изјава оценија дека ситуацијата е „крајно загрижувачка“, повикувајќи ги сите страни да покажат „максимална воздржаност“ и да го почитуваат меѓународното право.
Високата претставничка за надворешна политика, Каја Калас, ја опиша ситуацијата како „опасна“, потврдувајќи дека ЕУ започнала евакуација на дел од персоналот од Блискиот Исток, додека паралелно работи со партнери од регионот на дипломатско решение.
Во безбедносна смисла, европската поморска мисија во Црвеното Море е ставена во состојба на зголемена готовност, со цел заштита на трговските и стратешките интереси од можни ирански одмазднички напади.
Германија: Фокус на единство и спречување на поширок конфликт
Германија, под водство на канцеларот Фридрих Мерц, инсистира на западно единство и внимателно управување со кризата.
Портпарол на германската влада потврди дека Берлин бил информиран од Израел утрово, непосредно пред почетокот на нападите. Канцеларот Мерц, кој веќе работи со кризен штаб, нагласи дека иако иранската нуклеарна програма претставува закана, приоритет останува избегнување на „поширока регионална војна“.
Во таа насока, Мерц најави и посета на Вашингтон следната недела, каде ќе има директни разговори со претседателот Доналд Трамп.
Франција: „Избувна војна“, барања за вклучување на ОН
Францускиот претседател Емануел Макрон е меѓу најгласните критичари на воената ескалација.
Тој ги оцени нападите како „избувнување на војна“ со „сериозни последици за меѓународниот мир и безбедност“. Франција веќе побара итна седница на Советот за безбедност на Обединетите нации.
Макрон упати и директен повик до Техеран да се вклучи во „добронамерни преговори“ за нуклеарната програма и да престане со дестабилизирачките активности во регионот.
Обединетото Кралство: Дистанца од нападите, подготовка за последици
Владата на Обединетото Кралство, предводена од премиерот Кир Стармер, јасно се дистанцираше од воените операции.
Лондон соопшти дека не учествувал во нападите и ги одбил американските барања за користење на британски воени бази, вклучително и базата RAF Akrotiri.
Сепак, британските власти преземаат итни мерки за заштита на своите граѓани и воени капацитети во регионот. Стармер претседаваше со итен состанок на кризното тело „Кобра“, додека британските воздухопловни сили распоредија борбени авиони Typhoon и F-35 со одбранбена улога – за заштита на сојузниците и клучната инфраструктура од можни ирански напади.
Шпанија: Најостра критика на унилатералната акција
Шпанскиот премиер Педро Санчез зазеде најцврст став меѓу водечките европски лидери, отворено отфрлајќи ја воената интервенција.
Тој изјави дека Шпанија „ја отфрла унилатералната воена акција“ на САД и Израел, предупредувајќи дека таа придонесува кон создавање на „поопасен и понепредвидлив меѓународен поредок“.
Европа меѓу загриженост и стратегиска воздржаност
Реакциите на европските актери откриваат заедничка линија: признавање на заканата од иранската нуклеарна програма, но и силна загриженост дека воената ескалација може да доведе до неконтролирана регионална војна.
Додека дипломатските напори се интензивираат, а безбедносните мерки се зајакнуваат, Европа се обидува да балансира меѓу поддршката на сојузниците и спречувањето на нов голем конфликт на Блискиот Исток.
Џ. Дерала / Д. Мишев
