Откако 36 нации и Европската Унија означија историска „точка од која нема враќање“ во Кишињев со формалното лансирање на оперативната и финансиската рамка за Специјалниот трибунал за кривично дело агресија против Украина, се појави очигледен дипломатски вакуум во Западниот Балкан и Југоисточна Европа.
И покрај нивната доследна евроатлантска усогласеност и гласна политичка поддршка за Киев, Северна Македонија, Албанија и Бугарија видливо отсуствуваа од конечната листа на потписнички на значајниот Проширен делумен договор на Советот на Европа.
ЦИВИЛ и неговите медиумски платформи – кои одржуваат исцрпно и посветено известување за руската агресија врз Украина и токсичното ширење на регионалната хибридна војна – детално го следат ова прашање во развој. Во согласност со нашата посветеност на транспарентноста, човековите права и меѓународната правда, ЦИВИЛ официјално поднесе формални барања за информации до Владата и Министерството за надворешни работи на Северна Македонија, како и до амбасадите на Република Албанија и Република Бугарија, барајќи итно јавно разјаснување за нивното непотпишување на овој клучен документ.
Зошто Албанија и Бугарија? Очигледниот конраст
Иако неколку нации на глобално ниво избраа да не учествуваат во оваа специфична рамка, ЦИВИЛ намерно бара одговори токму од Албанија и Бугарија, бидејќи нивното отсуство е во целосна, збунувачка спротивност со нивната воспоставена надворешна политика. Традиционално, двете нации се позиционираат како едни од најкомпромисните и најгласните поддржувачи на Украина во Југоисточна Европа.
Албанија постојано покажуваше силен ангажман на меѓународната сцена, со засилено дипломатско влијание за време на нејзиниот неодамнешен мандат во Советот за безбедност на ОН, користејќи ја својата цврста евроатлантска позиција за жестока одбрана на суверенитетот на Украина и залагајќи се за одговорност за руските воени злосторства.
Бугарија, како клучен член на ЕУ и НАТО во регионот на Црното Море, е од витално значење за одбранбената инфраструктура на Украина, а пред само неколку месеци, во март 2026 година, го зацементира овој однос со потпишување на билатерален Договор за безбедносна соработка со Киев.
За овие две нации, кои инаку беа во предводништвото на регионалната солидарност со Украина, ненадејното повлекување настрана од реалниот оперативен механизам наменет за гонење на кривичното дело агресија претставува длабок дипломатски парадокс кој не смее да остане без одговор.
Од политичка намера до правна акција: Самитот во Кишињев
На 15 мај 2026 година, за време на самитот на министрите за надворешни работи на Советот на Европа во Молдавија, проектот за гонење на Владимир Путин и највисокото политичко и воено раководство на Русија премина од теоретска коалиција во конкретна правна реалност. Новоформираниот управен комитет во Хаг сега е официјално поддржан и финансиран од 34 земји-членки на Советот на Европа, заедно со земјите кои не се членки – Австралија и Костарика.
Сепак, конечниот список откри загрижувачко разидување меѓу минатите политички ветувања и сегашните правни обврски:
Северна Македонија историски беше 36-тата земја што се приклучи на политичката „Core Group“ (Јадро-групата) која ја поддржуваше основањето на трибуналот. Сепак, кога вчера дојде време да се потпише правно обврзувачката оперативна рамка, земјата не го потпиша договорот.
Албанија, и покрај својата непоколеблива прозападна реторика, се воздржа од приклучување кон оперативниот договор.
Бугарија се најде меѓу единствените четири земји од ЕУ кои одлучија да не потпишат, усогласувајќи го својот глас за ова специфично прашање со Унгарија и Словачка – друштво во кое ретко се наоѓа кога станува збор за евроатлантските безбедносни прашања.
ЦИВИЛ побара одговори
Меѓународната и домашната јавност заслужуваат да знаат зошто овие три соседи, кои сите се позиционираат како цврсти сојузници на Украина, отстапија во точниот момент кога меѓународната правда влезе во својата оперативна фаза.
За да го прекине молкот, уредничкиот тим на ЦИВИЛ упати таргетирани прашања до соодветните државни органи и дипломатски претставништва:
Од Владата и МНР на Северна Македонија побаравме прецизно објаснување за тоа кои правни, финансиски или политички бариери ја спречија земјата да ги преточи своите минати политички намери во конкретната рамка на Проширениот делумен договор.
Од Амбасадата на Албанија побаравме информации за процедуралните или техничките причини кои ја спречија Тирана да им се приклучи на 36-те основачки потписнички, со оглед на нејзиниот непопустлив однос против руската агресија.
Од Амбасадата на Бугарија побаравме јасност за длабокиот дипломатски парадокс на потпишување билатерален безбедносен пакт со Киев во март, за потоа да одбие финансирање на правниот механизам за гонење на кривичното дело агресија во мај.
Ставот на ЦИВИЛ: Одговорноста не може да биде делумна
Со години ЦИВИЛ предупредува дека спротивставувањето на дезинформациите и почитувањето на меѓународното право бараат повеќе од симболични декларации. Формирањето на Специјалниот трибунал е лакмус тест за глобалната демократска солидарност. Стоењето настрана од оперативниот договор додека се декларира политичка солидарност е контрадикција која бара одговорност.
ЦИВИЛ ќе ги објави официјалните одговори од македонската влада и од албанската и бугарската амбасада во моментот кога ќе бидат примени. Остануваме непоколебливи во нашиот фокус на војната во Украина, регионалната безбедносна динамика и одбраната на меѓународното право.
Јавноста има право да знае дали ова непотпишување претставува само привремено бирократско доцнење или подлабоко, позагрижувачко поместување во регионалната надворешна политика.
Џабир Дерала
Насловна фотографија: Советот на Европа (Самит во Кишињев, 15 мај 2026) / Се користи за информативни цели. (На левата страна е министерот за надворешни работи на Украина, Андриј Сибиха, кој се ракува со Ален Берсе, генералниот секретар на Советот на Европа, заедно со Михаи Попшои, министер за надворешни работи на Молдавија, кој го држи новопотпишаниот оперативен договор).
© 2026 ЦИВИЛ Медиа. Споделено под лиценцата Creative Commons Наведи извор 4.0 Меѓународна (CC BY 4.0).
Редакциска белешка: Оригиналниот текст е првично објавен на англиски јазик на платформата CIVIL Today.
