По повеќемесечна геополитичка криза што предизвика сериозни потреси на светските енергетски пазари, објавата за рамковен договор меѓу САД и Иран, со кој се предвидува прекин на воените дејствија и повторно отворање на Ормускиот теснец, веднаш се одрази врз цените на нафтата и берзанските индекси ширум светот.
Американскиот претседател Доналд Трамп објави дека со посредство на Пакистан е постигнат договор што треба да стави крај на конфликтот кој започна на крајот на февруари годинава. Реакцијата на пазарите беше моментална – цената на нафтата Брент падна под 84 долари за барел, додека американската WTI се спушти на околу 81 долар. Истовремено, водечките берзански индекси во Азија и Европа забележаа раст, сигнализирајќи олеснување кај инвеститорите по долг период на неизвесност.
Сепак, зад позитивната пазарна реакција се крие покомплексна реалност. Енергетските аналитичари предупредуваат дека отворањето на Ормускиот теснец не значи автоматско враќање на нормалниот проток на нафта. Месеците воена блокада оставија сериозни логистички и безбедносни последици кои ќе бараат време и значителни ресурси за да бидат надминати.
Еден од најголемите предизвици е деминирањето на теснецот, кој претставува една од најважните светски поморски рути за транспорт на нафта. Дополнително, потребна е реорганизација на танкерскиот сообраќај, бидејќи голем број бродови останаа заглавени во Персискиот Залив. Осигурителните компании, пак, најавуваат дека високите премии за транспорт ќе останат во сила сè додека не се потврди долгорочната стабилност на регионот.
Покрај транспортот, предизвик претставува и враќањето на производството на нафта на претходните нивоа. Дел од нафтените полиња во регионот беа принудени да го запрат производството поради исполнети складишни капацитети или оштетена инфраструктура. Експертите предупредуваат дека техничкото рестартирање на одредени капацитети може да трае со месеци, а во некои случаи и до една година.
Најпогоден од овој аспект би можел да биде Ирак, додека Саудиска Арабија и Обединетите Арапски Емирати располагаат со алтернативни транспортни рути и поголем капацитет за побрзо зголемување на производството. Дополнителен проблем претставува и намаленото ниво на глобалните стратешки резерви на нафта, што го прави пазарот почувствителен на секое ново нарушување во снабдувањето.
Иако договорот се смета за значаен дипломатски пробив, аналитичарите потсетуваат дека тој сè уште не е конечно потврден. Официјалното потпишување е најавено за 19 јуни во Швајцарија, а во наредните два месеца се очекуваат дополнителни преговори за низа отворени прашања, меѓу кои и иранската нуклеарна програма.
ЦИВИЛ Медиа Деск
