Информации за наводно присуство на бактеријата Escherichia coli во водоводната мрежа во Скопје предизвикаа вознемиреност кај граѓаните откако почнаа масовно да се шират на социјалните мрежи по полноќ на 12 август. Надлежните институции категорично ги демантираа тврдењата и уверуваат дека водата од скопскиот водовод е безбедна за пиење.
Министерството за внатрешни работи, преку Секторот за компјутерски криминал, презема мерки за идентификување на профилите од кои биле споделувани информациите за наводна бактериолошка контаминација. Дел од лицата се повикуваат на информативни разговори, во рамки на постапката за утврдување на потеклото, мотивите и начинот на ширење на спорните тврдења.
Институциите: Нема ешерихија коли во водата
Градот Скопје, ЈП „Водовод и канализација“ и здравствените институции ги отфрлија информациите дека водата за пиење е загадена.
Од ЈП „Водовод и канализација“ беа презентирани резултати од дополнителни лабораториски анализи според кои во испитаните примероци не е детектирано присуство на Escherichia coli ниту други опасни бактерии. И други медиуми, повикувајќи се на надлежните институции, објавија дека водата е безбедна за пиење.
Од гласини до полициска истрага
Случајот покажува колку брзо непроверена информација може да прерасне во јавна паника кога станува збор за прашање директно поврзано со здравјето и безбедноста на граѓаните.
За разлика од дезинформации за политички теми, лажните тврдења поврзани со вода за пиење, храна, епидемии или други основни јавни услуги можат да предизвикаат непосредни последици: создавање страв, масовно купување вода, недоверба во институциите и дополнителен притисок врз здравствениот и комуналниот систем.
Скопје и Гостивар – две различни приказни за довербата во водата
Случајот со наводната контаминација на скопската вода добива дополнителна тежина ако се стави во контекст на случувањата во Гостивар само неколку недели претходно.
Во Скопје, институциите категорично демантираат дека водата е загадена со Escherichia coli и велат дека дополнителните лабораториски анализи не покажале присуство на опасни бактерии. Паралелно, МВР истражува кој ги ширел тврдењата за наводна контаминација и повикува лица на информативни разговори.
Во Гостивар, приказната беше поинаква. На 17 јули Агенцијата за храна и ветеринарство забрани употреба на водата од градскиот водовод поради основано сомнение дека е загадена и небезбедна. Одлуката уследи по поплаки од граѓани, пријави до институциите и вонреден инспекциски надзор.
Само неколку дена подоцна, Основното јавно обвинителство Гостивар отвори истражна постапка против три лица од ЈП „Комуналец“ за тешки дела против животната средина и природата, поврзани со загадување на водата за пиење. Според Обвинителството, со штетна материја била направена неупотреблива водата во дел од системот што ја снабдува општината и околните села.
Кога само неколку недели претходно граѓаните во друг голем македонски град добија официјална забрана да користат вода од водоводниот систем, а потоа следеше и кривична истрага, природно е информациите за наводна E. coli во скопската вода да предизвикаат страв и сомнеж.
Во Гостивар, дополнителен проблем беше и тоа што во првите реакции од ЈП „Комуналец“ се тврдеше дека водата е безбедна, додека АХВ истиот ден воведе забрана за употреба.
Токму ваквите контрадикторни пораки можат сериозно да ја поткопаат институционалната доверба. Затоа, во случајот со Скопје, клучно е институциите да не се ограничат само на демант, туку да ги објават навремено и целосно лабораториските резултати, методологијата на испитување и податоците врз основа на кои се тврди дека водата е безбедна.
Скопје и Гостивар не се ист случај и не треба да се изедначуваат.
Во Гостивар имаше официјална забрана за користење на водата и последователна истрага за нејзино загадување. Во Скопје, според досегашните официјални информации, таква контаминација не е потврдена.
Но, двата случаи имаат една заедничка точка – довербата во институциите што ја гарантираат безбедноста на водата за пиење.
Б. Ј.
