Претседателите на САД, Русија и Кина, Доналд Трамп, Владимир Путин и Си Џинпинг, ја започнаа првата трилатерална средба меѓу лидерите на трите светски сили, на маргините на самитот на АПЕК во Шенжен, Кина. Во воведните обраќања, тројцата лидери ја истакнаа потребата од дијалог и соработка во справувањето со глобалните предизвици, вклучително и регионалните конфликти и нуклеарната безбедност.
Трамп средбата ја оцени како историски момент и порача дека тројцата лидери имаат многу теми за разговор.
„Навистина пишуваме историја. Имаме многу за што да разговараме“, изјави Трамп, додавајќи дека на агендата ќе бидат речиси сите актуелни светски проблеми.
Тој нагласи дека избегнувањето разговори со лидери со кои постојат несогласувања не придонесува за мирот.
„Ниту еден мир не бил постигнат со пропуштање можности за дијалог“, порача Трамп.
Посебно ја истакна можноста трите земји да разговараат за нуклеарното оружје, оценувајќи дека САД, Кина и Русија имаат уникатна позиција и одговорност да отворат прашања поврзани со неговата контрола и намалување.
Си Џинпинг, кој ја отвори средбата, повика трите држави да покажат пример за конструктивна соработка и заедничко справување со глобалните предизвици.
„Историјата ни покажува: кога големите сили живеат во хармонија, светот е во мир; кога големите сили се судираат, светот запаѓа во превирања“, изјави Си, според пренесените информации на кинеските државни медиуми.
Тој оцени дека здравите односи меѓу големите држави не се прашање на избор, туку неопходност.
„Кина, Русија и САД треба да дадат пример, да соработуваат во справувањето со глобалните предизвици, заеднички да ги штитат светскиот мир и стабилност и да дадат поголем придонес за напредокот на човештвото“, порача кинескиот претседател.
Путин, од своја страна, оцени дека трите земји можат значително да придонесат за зајакнување на глобалната безбедност и стабилност доколку воспостават конструктивна соработка.
Тој посочи дека Русија, Кина и САД имаат заеднички интереси во решавањето на регионалните конфликти, вклучително и војната во Украина.
„Нашите нации имаат многу заеднички интереси во однос на решавањето на регионалните конфликти – вклучително, секако, и конфликтот во Украина“, изјави Путин.
Геополитички контекст: Средба со големи очекувања, но без гаранции за договор
Трилатералната средба во Шенжен се одржува во период на засилени геополитички тензии, војната во Украина, конфликтот во Иран, несогласувањата околу меѓународната трговија и зголемените ризици поврзани со нуклеарното оружје.
Ова е прва средба од ваков формат меѓу актуелните лидери на трите најголеми нуклеарни сили. Нејзиното значење е дополнително зголемено поради фактот што Вашингтон и Москва располагаат со најголемите нуклеарни арсенали, додека Кина продолжува да ги проширува своите капацитети.
Сепак, аналитичарите не очекуваат дека средбата автоматски ќе доведе до конкретни договори. Меѓу трите држави постојат суштински разлики околу Украина, Иран, нуклеарното вооружување и трговските односи.
Особена тежина има и прашањето за Украина. Иако Путин ја спомена војната како заеднички предизвик, украинското раководство не е дел од трилатералниот формат. Тоа отвора пошироко прашање за улогата на засегнатите држави во евентуалните договори за завршување на војната.
Претходно, Ројтерс објави дека средбата предизвикува загриженост кај помалите држави дека нивните интереси би можеле да бидат занемарени во разговорите меѓу големите сили.
Затоа, покрај пораките за мир и соработка, клучно ќе биде дали разговорите во Шенжен ќе резултираат со конкретни чекори за намалување на конфликтите, нуклеарните ризици и меѓународните тензии.
ЦМ Деск
Извор: Ројтерс












