ДРАГАН МИШЕВ
Нови ветришта на промени дуваат покрај Дунав во Унгарија, заканувајќи се дека ќе го оддуваат долгогодишниот премиерот Орбан и неговата ФИДЕС од власта.
Петер Маѓар и партијата Тиса водат во независните анкети за јавното мислење спроведени од институти кои не се поврзани со владата на Орбан, особено резултатите од Медиаn и IDEA и други истражувачки центри објавени од медиуми како Daily News Hungary и 24 hu.
Водството на Тиса растеше речиси континуирано до летото, кога Фидес почна да ја враќа силата. Сепак, најновата анкета од декември може да сигнализира уште една пресвртница: и покрај сите ветувања, дали желбата за промена на владата е едноставно премногу силна?
Или Фидес ќе продолжи да победува благодарение на руралните изборни единици и нарушувањата вградени во изборниот систем?
Фидес испрати едноставна порака: ако нé победат, ќе умреме – или барем ќе осиромашиме.
Институтот IDEA спроведе онлајн анкета за јавното мислење помеѓу 27 ноември и 4 декември, предупредувајќи на потенцијален пресврт на трендот само четири месеци пред изборите во 2026 година. Всушност, изборната кампања е во тек веќе со месеци, а ниту Божиќниот ниту новогодишниот период веројатно нема да донесат какво било смирување на тензиите. Речиси секој агол од Унгарија е преполн со постери на кои се тврди дека Маѓар и неговата партија – како членови на Европската народна партија – ќе ги зголемат даноците и ќе ги намалат државните трансфери со цел да соберат доволно пари за да ги поддржат Украинците и да ги блокираат напорите на САД за посредување во мир.
Очигледно е дека Орбан ги користи бројните видеа кои циркулираат на интернет и покажуваат колку се плашат луѓето во одредени рурални населби – особено меѓу најсиромашните социјални групи – да не бидат регрутирани и испратени на рускиот фронт.
Исто така, факт е дека до крајот на летото Фидес на премиерот Орбан успеа да го запре подемот на Тиса и сопствениот пад преку бран популистички најави за милостиња и брутална кампања за клевета започната против Тиса.
Дополнително, преку разговори на висок профил со претседателите Трамп и Путин, и со претставување на можноста за потпишување на украинско-руски мировен договор во Будимпешта, тие дури успеаја да ја вратат иницијативата во политичката комуникација.
Летово, Фидес објави голем пакет подароци: 14-ти месец исплати на пензии, бонуси за „пари за оружје“ за војници и полицајци, ослободување од данок на доход за мајки и евтини бизнис кредити и кредити за купување дом. Со овие мерки и привлечната перспектива за потпишување на руско-украински мировен договор во Будимпешта, тие успеаја да го свртат негативниот тренд до есен и да ја зајакнат својата позиција, додека Тиса ослабе. Според IDEA, овој тренд запре до декември, а базите на гласачите на двете главни партии сега се стабилизираа.
Дали ќе има промена на владата во 2026 година?
Сепак, се чини дека овој пресврт на среќата траеше само кратко. Според најновото истражување на Институтот IDEA, нивоата на поддршка сега се замрзнати, а Тиса сè уште ужива водство од 7% пред Фидес кај целото население, објави 24.hu. Доколку изборите се одржат оваа недела, 35% од унгарските гласачи би го поддржале Тиса, во споредба со само 28% за Фидес. Сепак, Петер Маѓар и неговиот тим немаат причина да бидат премногу самозадоволни, дури и ако овие бројки се точни.
Една особеност на унгарскиот изборен систем е тоа што гласот на граѓанин во мала населба ефикасно има поголема тежина од гласот на некој што живее во град. Како последица на тоа, може да се случи иако Тиса освои повеќе гласови во апсолутни бројки, тие гласови да бидат „само“ доволни за да ги обезбедат урбаните изборни единици (каде што би победиле со голема разлика), додека не заостануваат во малите рурални заедници.
Целосно свесен за ова, Петер Маѓар неуморно патува низ селата, поставувајќи си цел да се сретне со „сите“ што може за време на неговата национална кампања. Тој ретко се појавува во големите градови – особено во Будимпешта – и тоа главно на големи демонстрации или комеморативни настани. Изминатиот викенд беше повеќе исклучок отколку правило. Како одговор на случаите на злоупотреба и други кривични дела извршени во малолетничкиот притвор на улицата Соло, Петер Маѓар повика на протест пред претседателската палата и резиденцијата на премиерот за да побара подобра заштита на малолетниците. И покрај лошото време, голем број луѓе учествуваа на демонстрациите, а со оваа тема Маѓар јасно се насочува директно кон најчувствителната точка на Фидес. Владејачките партии долго време ја третираа заштитата на семејството и заштитата на децата како водечки прашања и изградија неколку референдуми околу нив, но ужасите откриени меѓу ѕидовите на институцијата на улицата Соло му нанесоа длабоки рани на овој внимателно негуван имиџ.
Иако четири месеци пред изборите ова е помалку одлучувачко, сепак може да биде значајно во однос на трендовите дека меѓу оние кои можат да именуваат партија за која би гласале, Тиса води со 8%.
Орбан заплашува со војна ако падне
За да спаси колку што може во ваквата ситуација, Орбан посегна по црни сценарија што ќе и се случат на земјата доколку изгуби, заплашувајќи ги Унгарците со војна.
Општите избори во 2026 година ќе бидат „последните избори пред војната во Унгарија, последната шанса да се одлучи за војна и мир“, рече премиерот Виктор Орбан во интервју емитувано на YouTube каналот Patriota во понеделник вечерта, додавајќи: „изборот на про-мировна влада ќе донесе мир, изборот на про-бриселска влада ќе донесе војна“.
Брисел сака да ја собори „националната влада“, вели Орбан во интервјуто, нагласувајќи дека Брисел верува дека војната со Русија е неизбежна, па дури и пожелна.
„Тие размислуваат во смисла на воена економија, логика на војна, додека ние сме за мир“, ги убедува тој Унгарците.
Дополнително, нагласи дека изборите следната година ќе бидат „и посебни и не посебни“, бидејќи ништо нема да се промени во однос на желбата на Брисел да ја „собори националната влада“ во 2018 и 2022 година.
„Тие се обидоа во 2018 година, во 2022 година излегоа со Петер Марки-Зај, опозициската коалиција, што не функционираше, сега ги турнаа опозициските партии настрана, создадоа нова, извлекоа друга личност од шапката која е во суштина иста…“ рече тој, осврнувајќи се на партијата Тиса и Петер Маѓар.
Во интервјуто, Орбан зборуваше и за потребата да се спречи конфискацијата на руските средства замрзнати во странство и нивниот трансфер во Украина, а ако ова не успее, тогаш „мора некако да се држиме настрана“, „најмногу од сè треба да се држиме настрана од руската одмазда“.
Тој тврди дека нема единство на Западот по ова прашање бидејќи Американците отворено се против конфискацијата на замрзнатите средства, кои ќе ги стават во два американско-руски фонда за богатство, и ќе го користат генерираниот приход за специфични цели, потенцирајќи го неговиот став дека „оваа количина треба да се остави таму каде што е, а на Американците и Русите треба да им се дозволи да ја користат за мировни цели“. Постои трансатлантски јаз, рече Орбан, додавајќи дека Американците и Европејците отворено бараат сосема поинаква насока.
А тој, нели, е на страната спротивна на зедницата на која Унгарија е членка. И во служба на неговиот пријател Путин.
Се чини дека во новата година, работите не изгледаат добро за про-путиновиот марионетскит режим во Будимпешта. И доколку се чита меѓу редови од пораката на Фидес : ако нé победат, ќе умреме – или барем ќе осиромашиме, всушност се крие стравот на Орбан дека со неговото паѓање од власт, тој и неговите соработници ќе завршат зад решетки.
ЦИВИЛ МЕДИА | Ставовите и наодите во овој текст се целосна одговорност на авторите и не нужно ги претставуваат ставовите на донаторите или на другите партнери и соработници на организацијата.
