Американскиот „син бран“ прерасна во вистинско „блунами“ (bluenami) – политичко цунами на демократите, како што го нарекуваат на Си-ен-ен, кое ја промени рамнотежата на моќта во Вашингтон и отвори ново поглавје во американската политика.
Републиканската партија на Доналд Трамп доживеа тежок изборен пораз на 3 ноември. Според проекциите на Асошиејтед прес и американските телевизиски мрежи, демократите ја освоија контролата врз Сенатот и Претставничкиот дом. Конечната распределба на сите мандати допрва ќе се утврдува.
Тоа значи крај на еднопартиската контрола врз федералната извршна и законодавна власт, откако новиот Конгрес ќе започне со работа во јануари 2027 година.
Демократите победија и таму каде што републиканците доминираа
Размерите на демократскиот успех се особено видливи во Сенатот. Партијата освои најмалку седум места што досега ги држеа републиканците, вклучително и во Тексас, Канзас, Ајова, Охајо, Мејн и двете Каролини.
Тексас
Во Тексас, Џејмс Таларико го победи републиканецот Кен Пакстон, станувајќи првиот демократ избран во Сенатот од таа држава по 38 години. Демократката Џина Инохоса победи и на гувернерските избори.
Канзас
Во Канзас, Адам Хамилтон ја прекина речиси вековната доминација на републиканците во сенатските избори.
Охајо и Јужна Каролина
Во Охајо, Шерод Браун се враќа во Сенатот, додека во Јужна Каролина, Ени Ендрус извојува значајна победа во традиционално конзервативна држава.
Мичиген
Во Мичиген, прогресивниот демократ Абдул Ел-Сајед, чија кандидатура предизвика силни политички контроверзии и поделби, води пред републиканецот Мајк Роџерс со 50,7 наспроти 47,3 проценти од гласовите, според прелиминарните резултати, што претставува уште еден значаен момент во изборната ноќ.
Син бран и на гувернерските избори
Демократите остварија значајни победи и на гувернерските избори, преземајќи ги функциите во Ајова, Охајо, Џорџија и Тексас, држави во кои републиканците со години ја имаа контролата.
Во Ајова победи Роб Сенд, првиот демократ избран за гувернер од 2006 година.
Во Охајо, Ејми Актон го победи републиканецот Вивек Рамасвами, станувајќи првата жена избрана за гувернер на оваа држава.
Во Џорџија, поранешната градоначалничка на Атланта, Киша Ленс Ботомс, оствари историска победа, станувајќи првата Афроамериканка избрана за гувернер на која било сојузна држава во историјата на САД.
Особено значаен е пресвртот во Тексас, каде што демократката Џина Инохоса го победи актуелниот гувернер, републиканецот Грег Абот, ставајќи крај на повеќе од три децении републиканска контрола врз гувернерската функција. Инохоса воедно стана првата Латиноамериканка избрана за гувернер на Тексас.
Што ги придвижи гласачите?
Според истражувањето на АП меѓу приближно 80.000 гласачи, економијата и состојбата на демократијата биле главните мотиви за гласање.
Околу 40 проценти ја посочиле економијата како најважен проблем, а приближно 30 проценти состојбата на демократијата. Речиси седум од десет гласачи сметаат дека Конгресот треба посилно да ја контролира претседателската власт.
Изразено незадоволство предизвикале високите цени, корупцијата и војната со Иран. Демократите постигнале значајни резултати и меѓу младите и латиноамериканските гласачи, категории во кои републиканците претходно ја зајакнуваа поддршката.
Стотици милиони долари не ја спречија промената
Изборите се одржаа во услови на рекордно политичко финансирање, со проценета вкупна потрошувачка од 11,9 милијарди долари.
Само Илон Маск вложил најмалку 474 милиони долари, претежно во поддршка на републиканците, според анализата на „Њујорк тајмс“.
Победите на демократите покажуваат дека огромната финансиска предност на влијателните донатори не гарантира изборна победа. Сепак, резултатите не го намалуваат значењето на прашањето за концентрацијата на политичкото финансирање.
Што останува од моќта на Трамп?
Новиот Конгрес ќе може да отвора истраги, да повикува функционери на сослушувања и да влијае врз буџетските и законодавните одлуки. Хаким Џефрис е во позиција да стане првиот Афроамериканец на чело на Претставничкиот дом.
Трамп истовремено го призна изборниот успех на демократите, се дистанцира од одговорноста за републиканските порази и најавува конфронтација преку претседателското вето.
Во разговорот со Fox News, Трамп призна:
„Демократите завршија добра работа. Навистина. Се бореа силно.“
Но истовремено нагласи:
„Не сакам ова да го сметам за мој пораз. Јас не бев на гласачкото ливче.“
Тој не криеше дека ќе ја употреби својата моќ на вето. За „соработката“ со демократите тој рече:
„Ќе ми испраќаат бесмислени закони, а јас ќе ставам вето.“
Во студиото на Си-ен-ен, Џејк Тапер не успеа да ја задржи смеата додека Кејтлан Колинс ја пренесуваше реакцијата на Белата куќа дека републиканците изгубиле затоа што Трамп не бил на гласачкото ливче.
White House official reacts to the results so far tonight: “President Trump was not on the ballot, and it’s proven that Trump voters show up when he is on the ballot.” https://t.co/CWWk0OcM8O
— Kaitlan Collins (@kaitlancollins) November 4, 2026
Трамп го претставуваше изборниот натпревар како прашање на неговата политичка моќ, а кога републиканците изгубија, објаснувањето беше дека тој не бил на гласачкото ливче.
Што значи ова за светот?
Новиот распоред на силите во Вашингтон може да донесе значајни промени за Европа, Украина, НАТО и глобалната безбедност. Со преземањето на контролата врз двата дома на Конгресот, демократите добиваат поголемо влијание врз американската надворешна политика, особено преку буџетот, законодавството, парламентарниот надзор и потврдувањето на високите државни функции.
За Украина, ова може да значи нова можност за зајакнување на американската воена и финансиска поддршка, како и поголем притисок за построги санкции против Русија. Демократското мнозинство може да бара поголема одговорност од Белата куќа за односите со Кремљ и за евентуалните дипломатски иницијативи што би ги загрозиле украинскиот суверенитет и територијалниот интегритет. Сепак, новото мнозинство не гарантира автоматски промена на американската политика.
За европските сојузници и НАТО, резултатите отвораат простор за посилна институционална поддршка на трансатлантското партнерство и поголем надзор врз безбедносните одлуки на администрацијата. Конгресот може да влијае и врз американските царини, трговските односи со Европската Унија и политиката кон Кина.
Последиците ќе се почувствуваат и на Блискиот Исток, каде што Конгресот може да бара дополнителни објаснувања и контрола врз воените операции, трошоците и дипломатските одлуки на администрацијата, особено во контекст на војната со Иран.
Сепак, Трамп останува претседател со значајни уставни овластувања, вклучително и правото на вето, дипломатските надлежности и командувањето со вооружените сили. Демократите можат да ја ограничат неговата политичка моќ, но не и самостојно да ја преземат надворешната политика.
Џ. Дерала
ПОДДРШКА ЗА ЦИВИЛ. ДОНИРАЈТЕ ДЕНЕСКА.
Ако го цените тоа што го прави ЦИВИЛ, поддржете ја нашата работа.
Вашата поддршка ни овозможува да известуваме, да ја одржуваме платформата за демократски дијалог, да објавуваме едукативни содржини, да се бориме против лагите и да ги браниме човековите права и слободата.
Поддржете го ЦИВИЛ. Донирајте ДЕНЕСКА.
