Црна Гора се наоѓа во најнапредната фаза од процесот на пристапување кон Европската Унија меѓу земјите кандидати од Западен Балкан. Подгорица планира да ги затвори сите преостанати преговарачки поглавја до крајот на 2026 година, а договорот за пристапување да биде потпишан во јуни 2027 година, со цел земјата да стане членка на ЕУ во 2028 година.
Според индикативниот патоказ на Европската комисија, кој треба да биде претставен денеска, 4 ноември, Црна Гора би требало да ги затвори преостанатите 12 поглавја на две меѓувладини конференции, во ноември и декември оваа година. Нацртот на документот предвидува подготовка на договорот за пристапување во пролетта 2027 година, со негово потпишување во јуни.
Овој план е дел од поширокиот пристап на Европската комисија кон најнапредните кандидати за членство – Црна Гора, Албанија, Украина и Молдавија. Сепак, станува збор за индикативна временска рамка, која не го предодредува исходот на преговорите и не ги заменува одлуките на институциите на ЕУ и земјите членки.
21 затворено поглавје, уште 12 до целта
На 12 октомври, на меѓувладината конференција со ЕУ, Црна Гора привремено затвори уште три поглавја – економска и монетарна политика, статистика и социјална политика и вработување. Со тоа, бројот на привремено затворени поглавја достигна 21 од вкупно 33.
Ова претставува значаен напредок во пристапниот процес, особено ако се има предвид дека преговорите започнаа во 2012 година. Сепак, најчувствителните прашања остануваат поврзани со владеењето на правото, правосудството и борбата против корупцијата и организираниот криминал.
Премиерот на Црна Гора, Милојко Спајиќ, по конференцијата во октомври изјави дека целта на владата е преостанатите поглавја да бидат привремено затворени до крајот на 2026 година, а договорот за пристапување да биде подготвен што е можно порано во 2027 година.
Горчевиќ: Нема да прифатиме членство од втор ред
На Самитот за проширување на „Еуроњуз“, одржан на 3 ноември во Брисел, министерката за европски прашања на Црна Гора, Маида Горчевиќ, ја потврди амбицијата на земјата да стане членка на Унијата во 2028 година.
Таа нагласи дека Црна Гора нема да прифати членство од втор ред, односно пристапување со ограничени права во споредба со постојните земји членки. Во врска со предлозите за воведување дополнителни заштитни механизми и преодни периоди за новите членки, Горчевиќ порача дека Подгорица се залага за полноправно членство, но не ја исклучува можноста за механизми што би ја гарантирале примената на европските правила.
Австрискиот европратеник Томас Вајц, копретседавач на парламентарниот комитет ЕУ–Црна Гора, исто така изрази оптимизам дека преговарачките поглавја би можеле да бидат затворени до средината на декември. Сепак, европската поддршка за проширувањето не значи дека билатералните спорови автоматски ќе бидат надминати.
Хрватска ги отвора прашањата од војните во 90-тите
Една од најголемите пречки на европскиот пат на Црна Гора се нерешените прашања со Хрватска, кои во голем дел произлегуваат од војните при распадот на поранешна Југославија.
Во октомври, Загреб достави документ со осум барања до останатите земји членки на ЕУ, во кој ги наведе прашањата што, според хрватската страна, треба да бидат решени пред пристапувањето на Црна Гора.
Меѓу нив се судбината на исчезнатите лица од војната, одговорноста за воените злосторства, прашањата поврзани со поранешниот логор Морин, обесштетувањето на поранешните затвореници, имотните побарувања, граничните спорови, статусот на школскиот брод „Јадран“ и демаркацијата на областа Превлака.
Посебно чувствително е прашањето за поранешниот логор Морин, каде што во периодот од октомври 1991 до август 1992 година биле затворани хрватски цивили и воени заробеници. Хрватска бара и обесштетување за околу 300 свои државјани кои биле притворени и малтретирани во логорот.
Загреб инсистира и на утврдување на судбината на 14 исчезнати лица, како и на напредок во процесирањето на воените злосторства.
Црногорските власти најавуваат подготвеност за дијалог и решавање на отворените прашања, но истовремено нагласуваат дека нема да прифатат барања што не се засновани на меѓународното право или ги нарушуваат националните интереси.
Хрватските барања се значаен политички и дипломатски предизвик за Подгорица, особено во завршната фаза од преговорите. Германската влада, според извештаите на „Еуроњуз“, врши дипломатски притисок спорот да се решава конструктивно, без да се блокира европската перспектива на Црна Гора.
Б. Јордановска
ЦИВИЛ МЕДИА
ПОДДРШКА ЗА ЦИВИЛ. ДОНИРАЈТЕ ДЕНЕСКА.
Ако го цените тоа што го прави ЦИВИЛ, поддржете ја нашата работа.
Вашата поддршка ни овозможува да известуваме, да ја одржуваме платформата за демократски дијалог, да објавуваме едукативни содржини, да се бориме против лагите и да ги браниме човековите права и слободата.
Поддржете го ЦИВИЛ. Донирајте ДЕНЕСКА.
