Европската комисија на 4 ноември го објави годишниот извештај за Северна Македонија во рамките на Пакетот за проширување за 2026 година. Оценката ги препознава резултатите од спроведувањето на Реформската агенда, но укажува дека уставните измени и исполнувањето на одредниците за отворање на кластерот „Темели“ остануваат неопходни за придвижување на пристапниот процес.
Кои се главните наоди на Извештајот на ЕК?
Во борбата против корупцијата нема напредок. Предметите за висока корупција се одолжуваат и често застаруваат, засилувајќи ја перцепцијата за неказнивост. Со измените на Кривичниот законик од јануари 2026 година не се соодветно отстранети негативните последици од измените од 2023 година.
Судството бележи одреден напредок преку нови закони, но неговата независност ја поткопуваат мешањето од другите власти и недостигот од кадар и финансии. Нема напредок ниту во слободата на изразување. Медиумскиот регулатор и јавниот сервис се соочуваат со ограничена автономија и нередовно финансирање. Комисијата бара и подобра заштита на новинарите, транспарентност на медиумската сопственост и на распределбата на јавните средства за државно рекламирање.
Изборните препораки остануваат неспроведени, а дезинформациите недоволно адресирани. Зголемена е употребата на скратени законодавни постапки во Собранието. Граѓанското општество дејствува во генерално овозможувачка средина, но финансирањето и консултациите остануваат слабости, со случаи на заплашување, онлајн вознемирување и кампањи за оцрнување.
Во јавната администрација има одреден напредок, особено кај електронските услуги, но правилата за избор и разрешување раководители имаат сериозни недостатоци. Кај јавните набавки нема напредок. Извештајот го опфаќа периодот од 1 септември 2025 до 1 септември 2026 година.
Марта Кос: Северна Македонија подготвена, но останува закочена
При претставувањето на пакетот, еврокомесарката за проширување Марта Кос оцени дека Северна Македонија ја подобрила подготвеноста за членство, иако пристапните преговори остануваат закочени. Таа ја вброи земјата меѓу кандидатите со највисока подготвеност во однос на усогласеноста со европското законодавство.
Кос го истакна неодамнешното забрзување на реформите поврзани со Планот за раст, но побара поголем напредок во борбата против корупцијата и во реформата на јавната администрација. За отворање на првиот кластер, нагласи таа, потребна е уставната измена договорена со ЕУ во 2022 година, која се однесува на вклучување на малцинствата.
Кос ја поврза динамиката на пристапувањето со политичката волја и политичките одлуки. Напредокот на најуспешните кандидати, според неа, покажува дека и другите можат да го забрзаат процесот. Таа ја истакна и безбедносната димензија на проширувањето: дезинформациите, кибернападите и организираниот криминал се заеднички предизвици, за кои се потребни подобра размена на информации и координирано дејствување.
Во придружното соопштение Комисијата ја издвојува Северна Македонија како еден од поуспешните учесници во Инструментот за реформи и раст. Констатира усвоен патоказ за реформа на јавната администрација и продолжена работа врз патоказот за владеење на правото и придружниот акциски план за малцинствата. Истовремено, бара дополнителни напори за зајакнување на владеењето на правото.
За Северна Македонија се предвидени 750,4 милиони евра
Според официјалниот информативен преглед објавен со пакетот, за Северна Македонија се предвидени 750,4 милиони евра во грантови и поволни заеми преку Инструментот за реформи и раст. До ноември 2026 година се ослободени 142,1 милион евра врз основа на напредокот во реформите.
Реформската агенда опфаќа управување со јавните финансии, јавната администрација, дигиталната трансформација, зелената транзиција и развојот на човечкиот капитал. Преку ИПА III, за периодот 2021–2027 година се издвоени и над 670 милиони евра финансиска и техничка помош во форма на грантови.
ЕУ утврди целосна усогласеност на земјата со заедничката надворешна и безбедносна политика и рестриктивните мерки
Во безбедносната соработка, ЕУ ја потврдува целосната усогласеност на земјата со заедничката надворешна и безбедносна политика и рестриктивните мерки. Поддршката опфаќа и јакнење на отпорноста кон хибридни закани, сајберзакани и странско информациско манипулирање и мешање.
Пакетот ја поставува оваа оценка во контекст на забрзано, но нерамномерно проширување. Комисијата претстави посебни индикативни патокази за Црна Гора, Албанија, Молдавија и Украина, како најнапредни во преговорите. За другите кандидати предвидува сличен пристап кога ќе достигнат споредливо ниво на напредок и ангажман. Следниот институционален чекор е Советот на ЕУ да ги разгледа препораките и да одлучува за натамошниот тек на процесот.
Редакција ЦИВИЛ МЕДИА
ПОДДРШКА ЗА ЦИВИЛ. ДОНИРАЈТЕ ДЕНЕСКА.
Ако го цените тоа што го прави ЦИВИЛ, поддржете ја нашата работа.
Вашата поддршка ни овозможува да известуваме, да ја одржуваме платформата за демократски дијалог, да објавуваме едукативни содржини, да се бориме против лагите и да ги браниме човековите права и слободата.
Поддржете го ЦИВИЛ. Донирајте ДЕНЕСКА.
