ДЕХРАН МУРАТОВ
Во минатото, кога државата или градот ќе почувствуваа потреба да покажат дека Македонија е мултиетничка, сценариото беше одамна напишано. Секогаш тука беа „докажаните“ – Албанецот Бени Шаќири и ромската кралица Есма Реџепова -Теодосиевска. Доволно за слика, доволно за наратив, доволно за алиби дека „сите сме вклучени“.
Денес, ни тоа не е потребно. Нема веќе мачкање очи, нема симболична инклузија, нема ни обид. Сега е „чисто“. Само „македонски изведувачи“, како што гордо соопшти градскиот татко, Орце Ѓорѓиевски, најавувајќи ја новогодишната програма на плоштадот „Македонија“.
Да се разбереме, немам ништо против артистите Каролина Гочева, Тамара Тодевска, Лара и Пајак, Миле Кузмановски, Огнен Здравковски, Два Бона и Куку Леле, кои ќе настапат на новогодишната ноќ во центарот на Скопје. Напротив, станува збор за докажани и квалитетни изведувачи.
Но, прашањето е едноставно: Што точно значи „македонски“ во оваа формулација? Државјанство? Јазик? Етничка припадност? Или политичка порака внимателно спакувана во културна одлука?
Ако Македонија е држава на сите нејзини граѓани, тогаш плоштадот – како најсимболично јавно место – мора да го одразува токму тоа. Во оваа држава не живеат само Македонци по етничка линија. Живеат и Албанци, Роми, Турци, Бошњаци, Власи, Срби… и тоа не во „мал број“, туку како рамноправен дел од општеството, културата и – да – музичката сцена.
Зар навистина македонските граѓан(к)и не заслужуваат да ги слушаат и Аделина Тахири, Туна Сејдиу, Адријан Гаџа, Рома Рок Скул, Ален Хасановиќ, Џамбо Агушеви Оркестар…? Зар тие не се дел од оваа сцена, од ова време, од оваа земја? Или нивната музика важи само кога е комерцијално и политички исплатлива, но не и кога сцената е државна и симболична?
Новогодишната ноќ не е обична забава. Таа е порака. А пораката оваа година е јасна – мултиетничноста повеќе не е ниту формалност, ниту алиби, туку товар што треба да се исчисти од официјалната програма.
Ова не е поддршка на домашната сцена. Ова е редефинирање на „домашното“ по етнички клуч. И токму затоа проблемот не е во тоа кој пее, туку кој намерно не е поканет.
Па, за „мир во куќата“, дали следното логично сценарио е паралелна новогодишна прослава на плоштадот „Скендер бег“, со сопствена, исто така „чиста“ програма – за конечно и официјално да признаеме дека Скопје не слави заедно, туку паралелно?
